Nguyễn Ngọc Quang

 Tâm trí con người không được rèn giũa trong âm thanh. Nó cần sự tĩnh lặng. Kể cả các bản nhạc hay nhất cũng cần tắt đi. Chỉ có trong yên tĩnh, sự nghỉ ngơi mới được hoàn toàn và ý tưởng mới trong sáng mới được phát sinh. Mỗi người cần có một không gian riêng nơi không còn một âm thanh nào của đời sống có thể chui vào.  Sự giao tiếp rất cần thiết nhưng cũng có lúc cần tạm ngưng. Quá ồn ào, quá triết lý cũng chỉ đem thêm rác vào tâm trí. Và rác cần sự tĩnh lặng để đào thải ra. Tâm trí là một thực thể khó chiều nhưng điều tốt nhất cho tâm trí là nghỉ ngơi.

Nhiều khi ta cần phải cưỡng lại cảm xúc, bởi vì cảm xúc là nguyên nhân của mọi xao động. Cảm giác thì tốt , đói, khát... là phục vụ cơ thể, còn cảm xúc phần lớn dựa trên ảo tưởng. Có những lúc muốn nhắn tin, gọi điện, chỉ phục vụ cảm xúc, biết rằng sau đó không có gì mới, không có gì lợi lạc, thì nên phanh lại. Cuộc sống nên co gọn lại thì mới tốt đẹp và bình yên .

 Một ngày chúng ta gặp không ít những chuyện bực mình. Nhưng bực mình nhất có lẽ là với một người thân gàn dở. Việc tốt nhất có thể làm là xác định ranh giới để không bị làm phiền.  Về nguyên nhân sâu xa, sự phiền phức vốn dĩ là nghiệp giữa họ và ta. Khi nghiệp chưa được hóa giải xong thì vẫn còn phiền. Ta cần điều chỉnh thái độ của mình để không còn cảm thấy phiền nữa mà là niềm vui khi được phụng sự. Không có gì đến với ta một cách vô lý cả. Sự vô lý ở chỗ ta chưa hiểu hết chiều sâu của thế giới. Bực mình là một tâm xấu ác , nó tồn tại khi ta vẫn cho rằng ta có điều gì đó hơn người, cống cao. Bằng chứng là sau khi bộc lộ sự bực mình bằng phàn nàn, chửi bới, lên giọng, thì ta cũng không hề cảm thấy thoải mái mà sự phiền muộn còn đeo bám một thời gian dài.  Chỉ khi không còn bực mình, nghĩa là tâm sân , trong bất kỳ hoàn cảnh nào, ta mới có cơ hội tăng trưởng trí tuệ.

 Khi gặp một việc khó thì tâm trí diễn ra như thế nào ? - Ngỡ ngàng khi thấy một thực tế mới, vừa muốn từ bỏ, vừa muốn khám phá, sự lưỡng lự hình thành - Chính sự lưỡng lự làm ta bối rối, mệt mỏi. Ta bỏ đó xả hơi bằng cách nằm chơi điện thoại  - Ta buông trôi để tìm một cú hích khiến ta lựa chọn một hướng hành động trong số kịch bản khả dĩ - Tình cờ ta có thể phát hiện ra cách làm mới hữu hiệu hơn. - Vì thiếu kinh nghiệm và phương pháp, ta thường thất bại trong các nhiệm vụ lớn và khó.

 Hàng ngày hàng giờ chúng ta không thể tránh khỏi tâm bất mãn. Bất mãn nghĩa là không hài lòng, không được thỏa mãn, vì mọi thứ không theo ý mình muốn. Đối tượng có thể là thời tiết, kẹt xe, chuột bọ, thú nuôi và đặc biệt là với con người, tức là đồng loại của ta, càng thân cận thì bất mãn càng nhiều.  Bất mãn là một tâm xấu ác. Từ bất mãn sẽ dẫn đến hờn giận, nổi nóng, tranh cãi và bạo lực. Nói chung nó là một kẻ thù của sự giải thoát. Muốn giải phóng khỏi loại tâm trạng này, ta phải dùng trí tuệ - loại trí tuệ không bị tâm dẫn dắt - để quan sát sự bẫy mãn vừa mợ nảy sinh: - Vì sao ta lại bất mãn  - Nếu thỏa mãn thì sau đó được gì - Nếu không được thỏa mãn thì có thiệt hại gì  Sau khi suy xét kỹ rồi, mà thấy đối tượng ấy đúng là mục tiêu ta cần đạt, thì vượt qua mọi trở ngại, đấu tranh bằng mọi giá mà hoàn thành. Còn không thì tâm bất mãn ấy đã hình thành dựa trên một ảo tưởng, ta nên để cho nó qua đi. Trí tuệ quan sát tâm trí là bí quyết để vượt qua bất mãn, trở ng...

 Ảo tưởng vai trò khiến một vài người trở nên rất hoang tưởng, cho đến khi họ bị ốm nặng, thì lúc đó họ mới biết rằng thế giới về thực chất không cần sự tồn tại của bạn. Bạn nghèo, bạn giàu, bạn khỏe, bạn yếu, bạn hung hăng... tất cả không có ý nghĩa gì đối với nhân loại . Trừ khi bạn là vĩ nhân phát minh ra những thứ như lửa, máy bay, tàu con thoi... thì tên tuổi bạn được đưa vào sử sách và có một bộ phận dân chúng nào đó biết đến , thế thôi. Cho nên hãy thoải mái đi, làm điều mình cho là đúng và rút ra kết luận cho bản thân.

 Nhiều khi chúng ta có ham muốn kết nối, giúp đỡ , xin xỏ . Nhưng điều quan trọng nhất là rèn luyện bản thân thì lại bỏ bê. Thế là sai. Cho nên, ngoài cái thân này ra, thì mọi việc xảy ra đều kệ. Kính chúc độc giả ngày mới an lành !

 Xã hội hay xem trọng tính quyết đoán. Nhưng một người vô tri cũng có thể quyết đoán khi làm những việc ngu ngốc. Vì thế biết lưỡng lự trước khi hành động mới là tốt đẹp. Lưỡng lự (phân vân) là khi ta còn ngờ vực về cách làm. Suy nghĩ để chọn giải pháp tốt nhất. Nếu việc đó còn chưa đủ chín muồi ta có thể trì hoãn một thời gian.  Quyết đoán giống như cái xe không có phanh. Sẽ đâm đụng nhiều. Nếu may mắn thì nó trở thành cái xe nhanh nhất , mình đầy thương tích. Nhưng tỉ lệ ra bãi phế liệu lại nhiều hơn.

 Lười biếng ( giải đãi ) là một tập tính chung của chúng ta. Lười học, lười làm, lười đi xa, lười gọi điện chào hàng. Tính lười thuộc về sức ì tâm lý và sinh học, thể hiện một cơ thể ì ạch thiếu sống động và tâm lý ngại đổi mới. Trong khi quá trình sinh hóa lý tại cơ thể vẫn tiếp diễn không ngừng nghỉ, lười sinh ra sự mâu thuẫn lớn làm cho cái già , bệnh tật và cái chết diễn ra mau chóng hơn. Chống lười biếng không phải là luôn chân luôn tay vận động , mà phải ý thức được những hành động hợp lý trong tiến trình cải thiện bản thân về vật chất và tinh thần. Bạn bè gồm những người tích cực, đọc sách tích cực và ăn uống đồ làm cơ thể nhẹ nhàng, thăng hoa, tránh chất kích thích và chất gây nghiện. Đau bệnh cũng là tác nhân lớn sinh ra lười. Khi bệnh nặng thì được nghỉ ngơi nhưng quan trọng nhất là tìm ra phương pháp chữa bệnh đúng đắn cho bản thân mà không phải lạm dụng thuốc hay thiết bị đắt tiền. Thời tiết cũng là nguyên nhân dễ sinh lười cho nên phải tận dụng nắng, mưa, gió để rèn lu...

 Bạn hãy thử sống một ngày chánh niệm không có ảo ảnh trong đầu, mình đẹp, mình khỏe, mình tài giỏi, mình được nhiều người yêu quý... Hoặc mình yếu đuối, lắm bệnh, mình tệ hại... Nói chung là những thứ do trí não lưu giữ và vẽ ra. Đảm bảo bạn sẽ nhận ra nhiều vấn đề, quan trọng nhất là sự thật, bạn là ai, bạn đã làm gì, bạn đang làm gì, bạn sẽ đi về đâu ... Ảo ảnh là nguy hiểm, nó tiêu phí thời gian hơn bạn tưởng. 

 Một người trẻ có năng lực thường ảo tưởng về khả năng của mình. Rằng sẽ làm được việc gì đó lớn để đời. Xã hội khuyến khích ảo tưởng ấy lớn hơn nữa. Cho đến khi trung tuổi, gặp phải bức tường kiên cố khiến họ phải dừng lại suy xét. Thực tế họ đã sai ngay từ lúc còn trẻ. Họ đã cưỡi con hổ dữ mà không nhận ra. Họ bỏ ngoài tai mọi lời can gián. Có lẽ ai cũng đều như vậy.. Qua tuổi trung niên, cần biết yêu bản thân.  Tim , não, cơ thể của mình. Rồi đến gia đình. Rồi đến những thứ khác. Chú trọng hơi thở, ăn uống lành mạnh. Đối với tinh thần, cần tháo bỏ những phần mềm ảo tưởng , trên mây, thiếu thực tế. Dù là vĩ nhân, được trời ban trí tuệ siêu phàm đi nữa, mà dính ảo tưởng thì kết cục đều không tốt đẹp. Cứu thế giới, cứu nhân loại, phát minh bước ngoặt... nghe thì hay đấy, nhưng nếu không làm cho chính mình yên ổn thì cũng chỉ như một cái gợn trong dòng mênh mông của lịch sử. Xã hội lúc nào cũng cần nhân tài. Nhưng là nhân tài có thực lực. Làm được và không ảo tưởng. Muốn vậy co...

 Trong tự nhiên và trong tâm trí , chúng ta thấy nhiều hình thái diễn ra theo từng cơn, tức là một đợt ngắn có khởi đầu, cao trào, suy yếu và kết thúc. Cơn mưa, cơn bão, cơn giận, cơn buồn ngủ, cơn thèm... Nếu trạng thái kéo dài thì gọi là đợt như là đợt nắng nóng, đợt hạn hán... Một cơn gì đó có đỉnh cao hay thấp là do nó được kiểm soát, thả nổi hay kích thích cho mạnh thêm. Nếu khi đói mà đi qua nhà bếp thì cơn đói càng mạnh thêm, vì hơi thức ăn làm yếu tố kích thích. Khi không có yếu tố kích thích và tâm hiểu trước tác hại của cơn ấy thì cơn tự nhiên được dập tắt mà không đến đỉnh cao trào được nữa . Các cơn cảm xúc đều là phản ứng hóa học kết hợp với liên tưởng trong tâm trí. Chúng không chắc chắn là cần thiết cho cuộc sống, sinh tồn hay phát triển. Chúng chỉ là những tập khí được hun đúc và cơ thể ghi nhớ lại quy trình , giống như phần mềm máy tính chạy theo một kiểu đã định. Tu tập là nhìn thấy các cơn sóng đó trong cảm xúc mà không phải chạy theo nó, và chọn lọc làm hay khôn...

 Trừ khi ngủ ra thì trong tâm ta luôn có những vọng tưởng. Vọng tưởng là những ý tưởng hư ảo và hoang đường. Chúng khiến não mệt , thậm chí có thể dẫn đến nói năng hoặc hành động sai lầm . Hầu như không có cách gì tránh vọng tưởng cả. Chúng ta có thể làm gì đó thật chú tâm, thưởng thức âm nhạc, hát hò, nhưng hễ có khoảng trống là vọng tưởng nảy sinh. Chúng ta có thể quan sát suy nghĩ bằng phương pháp thiền. Hoặc có thể tụng kinh. Các bài tụng kinh được soạn ra để triệt tiêu vọng tưởng. Đó cũng là phương pháp hay. Làm việc thủ công cũng rất hay. Nó giúp ta khám phá các cơ cấu máy móc, phục hồi chúng, hoặc tạo ra sản phẩm mới, điều chế thuốc men hay món ăn, điều mà xã hội nào cũng cần. Từ kinh nghiệm ấy có thể phát minh ra những thứ lợi lạc.

 Suy nghĩ là thứ vô hình, chỉ có ở bên trong con người . Suy nghĩ được chia thành 3 loại, thiện, ác, và trung tính. Suy nghĩ thiện là có lợi cho nghiệp , suy nghĩ ác là có hại cho nghiệp, suy nghĩ trung tính không ảnh hưởng đến nghiệp. Mỗi ngày trung bình một người có mấy vạn suy nghĩ như thế. Chúng ta không thể lựa chọn suy nghĩ loại nào nảy sinh , chúng là tự động. Tuy vậy có một thứ gọi là siêu trí tuệ, là tư duy quan sát được suy nghĩ nào đang nảy sinh . Một khi quan sát được thì ta biết suy nghĩ đang hiện hữu thuộc loại nào và thế là tư duy được kiểm soát. Thực ra phần lớn suy nghĩ là ảo ảnh và không có ý nghĩa gì, nhưng lại tác động đến hoạt động của cơ thể ở cấp độ tế bào, nghĩa là ảnh hưởng đến sức khỏe. Siêu trí tuệ chỉ có khi chúng ta có ý thức thực hành quan sát suy nghĩ, thực hành giới. Còn nếu không quan tâm giữ giới, suy nghĩ sẽ chạy theo hoàn cảnh và ảo tưởng , và chủ nhân không thể tự kiểm soát được. Chỉ có siêu trí tuệ mới gỡ rối được cho hệ thống suy nghĩ của loài...

 Các triết gia thường hỏi liệu giữa cuộc sống thực tế hàng ngày lúc thức và cảnh hiện ra trong các giấc mơ , đâu mới là thật, và đâu mới là mơ. Có thể nói giấc mơ là sự cắt ghép của nhiều suy nghĩ bên trong con người và cũng có những giấc mơ phi lý không có nguồn gốc để lý giải. Chúng ta có thể lý luận rằng nếu cảm thấy đau, và âm thanh hình ảnh rõ ràng, là thật. Tuy vậy cũng có giấc mơ rõ nét như vậy. Giấc mơ có thể là xảy ra trong những chiều không , thời gian khác với không gian 3 chiều chúng ta trải nghiệm bằng cơ thể vật lý trên trục thời gian đo bằng lịch và đồng hồ. Nhưng chúng có liên quan mật thiết với tâm trạng bên trong chúng ta, nói cách khác chúng tồn tại song hành. Việc giải mã giấc mơ là đối tượng của phân tâm học và giới đồng cốt .  Còn đâu mới là thực tế hơn thì mỗi cá nhân đều có trải nghiệm riêng, kể cả khi chung sống với nhau thì cũng không biết hết được của nhau.

 Những lúc ta phải đi tìm đồ đạc vừa mới cầm xong , có khi rất lâu mới tìm thấy, dân gian gọi là ma che mắt. Thực ra không có con ma thật nào mà chỉ do ta thiếu tỉnh thức, ý thức bỏ cách một phần cảnh quan đã diễn ra, cho nên ta không có thông tin trong khoảng thời gian đó. Với người bình thường còn đỡ, người bị rối loạn trí não thì chuyện ấy rất thường xảy ra. Để tránh những việc như vậy, nên thường xuyên ghi chép, chụp ảnh , vẽ lại sơ đồ, tránh căng thẳng gấp gáp, chữa bệnh cho hệ thống thần kinh.  Tuyệt đối không nên hốt hoảng. Trấn tĩnh bằng niệm thần chú Nam mô bổn sư thích ca mâu ni phật, đi dạo, uống nước, nghe nhạc, đi ngủ... một lúc sau tĩnh tâm là tìm ra.

 Tâm trí của ta không chịu được sự tĩnh lặng. Nó luôn luôn muốn giải trí. Trừ khi phải làm việc theo sự thúc ép nào đó. Đấy là sự thật mà các nhà tâm lý học hàng đầu đã viết và nói, ta có thể đọc lại những gì họ viết tuy vậy điều quan trọng là ta phải thực hành. Nếu không, đọc và nghe sách lại trở thành cái thú vui và ta quay trở lại vòng luẩn quẩn. Sự rối trí cần được cảm thông. Không gây hấn. Nó cần sự tĩnh lặng để sắp xếp lại. Nó cần những gì quen thuộc , và hứng thú để nghĩ vào. Nó có thể tưởng tượng ra những chuyện thú vị, nhưng những chuyện ấy khi tiến hành lại gặp sự chán nản. Nó cần vượt qua sự chán nản để đến đích. Đích là tiền. Mọi cái bẫy đều mang tính thời gian. Đến giờ phải ăn. Đến giờ phải ngủ. Tiền thì phải trả định kỳ. Phát minh ra cái gì kiếm tiền là một bí quyết. Cần dành tâm trí nhất định cho điều này. Phát minh là do kết nối với tâm thức nhân loại và tâm thức vũ trụ. Phát minh yêu cầu một dục vọng lớn. Nhưng dục vọng lại phạm giới. Đó là một nỗi khổ của loài ngư...

 Cuộc sống của bạn có lúc vui lúc không. Lúc vui thì không sao nhưng lúc không vui thì bạn rất dễ đổ lỗi cho ai đó. Cha mẹ, vợ chồng, con cái, bạn bè, họ hàng, đối tác, thời tiết, Google chỉ sai, ... Vô vàn thứ để cho ta đổ lỗi đấy chứ. Cách đó không sai, tuy nhiên không giải quyết được khó khăn của bạn, mà chỉ làm cho bạn mất năng lượng và thối chí. Tất cả thế gian đều là tự nhiên đang vận hành. Nó không nhắm tới bạn. Chỉ là sự ngẫu nhiên thôi. Nếu bạn đã không làm theo cách đó thì sự cố đã không xảy ra. Không mang suy nghĩ tiêu cực vào hoàn cảnh thì hoàn cảnh không thể ảnh hưởng xấu đến tâm trạng của bạn được. Con người không phải cỗ máy vô tri, mà có cảm xúc ảnh hưởng rất lớn, cho nên cách điều khiển cảm xúc đóng vai trò to lớn trong cuộc sống hàng ngày.

 Tham ái vốn là bản chất của con người. Chúng ta dễ dàng bị sức hấp dẫn của cái hay, cái đẹp làm cho mờ mắt. Các nhà quảng cáo biết rõ điều này cho nên không ngừng làm nó hiện lên màn hình điện thoại bất cứ lúc nào chúng ta sử dụng. Thực tình việc chạy theo tham ái không thỏa mã chúng ta mà chỉ đưa chúng ta vào guồng quay kiếm tiền nhiều hơn và nhiều hơn, đổi bằng sức lao động của mình. Vật chất không nên là mục tiêu để theo đuổi mà chỉ nên là phần thưởng nhỏ cho sự nỗ lực. Để sống thoải mái chúng ta chỉ cần những thứ căn bản nhất, còn để thỏa mãn dục vọng thì có vô vàn thứ. Thực sự kiềm chế ta mới có sức mạnh chuyển hóa.

 Những lúc tâm tán loạn , không thể đọc sách, làm việc , tính toán ... thì nên nghỉ ngơi an tĩnh , tránh uống trà rượu bia , đi làm vườn, chăm hoa , ôm chó mèo , nghe nhạc nhẹ. Chúng ta cần 30 phút đến vài giờ như vậy sau mỗi ca làm việc để làm mới lại cơ thể và trí óc. Cái máy có thể làm việc liên tục không nghỉ cho đến lúc hỏng hẳn. Tuy nhiên ít có máy nào chạy 80, 90, 100 năm như con người . Rõ ràng về mặt chế tạo thiên nhiên vẫn giỏi hơn con người.