Nguyễn Ngọc Quang

 Chúng ta luôn luôn cố giải thích ngoại cảnh bằng tri thức của mình, do đó nhiều khi vướng phải sai lầm nghiêm trọng. Đó là nghịch lý của trí khôn. Ví như khi có đám cháy xảy ra, người thoát khỏi sẽ là người khỏe nhất , phản xạ nhanh nhất và trốn thoát đầu tiên, không phải là người hiểu rõ nguyên nhân đám cháy. Đừng cố gắng giải thích sự vật, sự việc thì ta sẽ hiểu nó tường tận hơn, là chưa chi đã biện giải rồi đi vào ngõ cụt rồi lại than vãn hoặc chửi đổng.  Đó là nội dung cốt lõi của thiền minh sát hay thiền tứ niệm xứ , các cụ ạ.

 Gần đến tuổi vào hội người già Việt nam, mình mới đúc kết kinh nghiệm , và thấy lúc trẻ mình có nhiều tính xấu nhưng lại tưởng là tốt:  1. Thích gái đẹp , không thích gái xấu 2. Tự tin và tự ti không đúng chỗ. Khi tự tin quá mức thành tự cao tự đại. Khi tự ti thì ẩn thân không nói năng gì. 3. Chọn nghề thì đúng nhưng chuyển hướng không theo kịp xã hội 4. Không quan tâm đầu tư nhà đất , thích mua xe cộ 5. Nuông chiều bản thân 6. Vô thần và mê tín 7. Không lường trước sự lắt léo của con người Cũng may là mình thức tỉnh kịp thời cho nên nay vẫn còn cơ hội để sửa sai.

 Đôi khi có những chuyện nghe xong khiếm ta bất ngờ đến sững sờ . Đó là do trí phán đoán của ta không tưởng tượng ra điều đó, không phải là điều bất thường. Đúng là điều gì cũng có thể xảy ra. Cuộc sống là một tập hợp các sự việc đa chiều mà phim ảnh và văn học chỉ phản ánh được một phần nhỏ thôi. Thật may mắn khi ta không trở thành nhân vật bất kỳ trong các sự kiện xảy ra.

 Bất mãn là không còn hài lòng với cái đang là. Ví như đứa trẻ con khi nào bất mãn nó sẽ gào khóc quấy nhiễu. Con vật khi bất mãn sẽ kêu với giọng đặc trưng. Con người bất mãn thì có thể không nói ra nhưng trong lòng đã mong muốn có sự thay đổi. Có người không bất mãn , họ hài lòng với chiếc xe cũ, căn nhà cũ, bạn bè cũ . Đó là những người dễ hài lòng, không cấp tiến . Bên ngoài nhìn vào thấy nhàm chán. Có người thích luôn thay đổi đồ đạc cho mới hơn tân kỳ hơn đó gọi là biết hưởng thụ và có khả năng hưởng thụ. Bất mãn là động lực để nền văn minh phát triển về mặt vật chất. Về tâm linh, bất mãn khiến người ta đi tìm các pháp tu thích hợp hơn. Tuy vậy, bất mãn có thể là biểu hiện của nóng vội, ảo tưởng, hoặc ích kỷ. Vì vậy cần soi xét kỹ hơn nữa về bất mãn xem mó thuộc nhánh nào , mới có thể giải quyết đúng đắn. Lật đổ cái cũ trong khi nó đang dùng được để thay cái mới bấp bênh thì lại thành đổi mới sai lầm, mang tính phá hoại hơn là xây dựng. Kết luận, cần cảnh giác với tâm bất mãn...

 Khi mà nghèo mãi, nghèo thường xuyên, nghèo lâu năm, thì việc cần làm không chỉ là cần cù, chăm chỉ hơn nữa , mà là đổi mới tư duy. Nói thì dễ , nhưng việc thay đổi một hệ thống cũ sẽ vấp phải kinh nghiệm, sức ỳ, quán tính cả một hệ thống tư duy cũ, cái đúng - sai cũ , ngại thay đổi, cái tôi sĩ diện , cho nên đa số người là không thể thay đổi. Giả sử có sự cưỡng bức thay đổi , thì bức tranh lại khác. Vì áp lực , sợ hãi, nên người ta sẽ phải thay đổi.  Ở đây, quyền tự do được sử dụng không đúng, họ lựa chọn "không thay đổi". Tự đặt mình dưới áp lực , xóa bỏ tư duy lối mòn không hiệu quả, thì sẽ tiến lên và tiến xa được. Thay đổi tư duy, là thay đổi cách nghĩ, cách nói, cách viết, cách làm , để có một cuộc sống phồn vinh, là việc mỗi người nghèo cần làm. Dĩ nhiên cần cù và chăm chỉ vẫn là điều kiện cơ bản. Nếu mà lười thì đổi mới gì cũng vô nghĩa.

 Từ khi mình còn bé người ta đã đua nhau cái Tết rồi. Làm pháo kêu to hơn, mứt đọc lạ hơn, cắm hoa đẹp hơn, xe cộ quần áo mới hơn, trang hoàng nhà cửa long lanh hơn... Ai ai cũng cố gắng cho nhà, xe , quần áo, đầu tóc của mình đẹp hơn, đẹp hơn hàng xóm thì mới hả dạ. Ngày nay Tết mọi người cũng tô điểm cho trang cá nhân Facebook, Zalo thịnh soạn hơn ngày thường. Chứng minh là mình giàu hơn, giỏi hơn, vị tha hơn, thuộc làu chánh pháp hơn ... kể ra thì cũng khá ngây thơ và ấu trĩ trong xã hội thiên về tranh giành này. Tết không là gì cả. Tứ khổ vẫn còn đấy. Thậm chí khổ hơn ngày thường. Nếu không quan trọng hóa Tết thì sẽ không còn ai phải than vãn " Tết nhất đến nơi vậy mà còn gặp tai ương này ! " . Tết không làm dừng sự biến hóa của vạn pháp. Chỉ con người bày ra phong tục nghỉ làm rồi vui chơi theo ý họ đó thôi.