Nguyễn Ngọc Quang

 Chắc hẳn bạn đã có lần nhìn thấy đàn vịt bơi trong ao. Chúng vui vẻ mò thức ăn, tắm táp, bơi lặn mà không biết rằng chỉ mấy tháng sau sẽ trở thành món ăn cho con người. Chúng còn tuân thủ mệnh lệnh và tiếng gọi của người chăn. Giả sử ai đó nói cho chúng biết sự thật thì chúng cũng không hiểu gì, vẫn làm theo thói quen và sở thích của chúng mà thôi. Con người trước sinh, già, bệnh, chết cũng tương tự như vậy. Cứ vui chơi, làm lụng , giải trí theo truyền thống mà không biết tu tập. Phật nói hàng ngàn năm nay về tứ khổ, bát chánh đạo, nhưng chỉ có rất ít người theo. Đến khi gặp sự cố muốn thoát ra thì đã muộn. Con người cần giác ngộ , hạn chế rong chơi mà chú tâm vào tu tập để tránh số phận như đàn vịt kia.

 Nếu bạn có sữa thì chỉ một loáng sau đã có mấy con kiến đi đến và rủ thêm một đàn kiến đến ăn sữa. Dù bạn có cất kỹ thì nó vẫn tìm cách chui vào các khe để ăn sữa, trừ khi bạn cất sữa vào trong hộp đậy rất kín. Kiến có thể là phép thử cho độ kín của cái hộp đó có bay mùi sữa ra ngoài cho kiến thấy hay không. Chuyện này cho chúng ta bài học về sự quyết tâm , không kể hiểm nguy, đi kiếm ăn của kiến. Nếu chúng ta cũng có tinh thần làm việc như kiến, chắc chắn kết quả sẽ rất cao chứ không khiêm tốn như bây giờ. Nhưng chúng ta lại có tính cách ngại khó khăn nguy hiểm, sẽ nghĩ rằng chui vào hộp rồi nhỡ không chui ra được thì sao. Đó vừa là trí thông minh của con người để giảm chết chóc, cũng là thứ cản trở thành tích của chúng ta.

 Đồ đạc không tự nó di chuyển được nhưng đôi khi rất khó tìm thấy. Nhất là khi cần đến tìm nó không ra thì ta bắt đầu hoang mang, bực bội, nổi cáu, trong Phật giáo gọi là sân. Có muôn vàn cách khác nhau để dễ tìm thấy đồ đạc khi cần. Nào là ngăn ô kéo, nào là giá tủ, nào là hệ thống 5S. Nhưng trên hết cả ta thử đi tìm nguyên nhân của tâm sân này. Chúng ta thường có kỳ vọng vào cái đồ đó để ở chỗ đó. Có thể nó không đúng sự thật. Có thể nó ở chỗ khác hoặc đã bị ai đó lấy đi rồ. Nhưng ta vẫn nghĩ nó ở chỗ đó, thì đấy là ảo tưởng. Rồi khi ta tìm không thấy, mãi không thấy, ảo tưởng không tan vỡ mà ta đem nghi ngờ cho ai đó. Hoặc là chính ta thật tệ hại. Cái sân nổi lên để bảo vệ cái tôi . Đổ tội cho một ai đó thì thật là thoải mái, à tôi không làm sao mà là do người đó. Chúng ta phải rèn tâm mình sao cho sáng suốt, không thấy vật đó là do tại đâu. Không còn bị ảo tưởng và cái tôi che lấp nữa thì mới có tự do tự tại thực sự.

 Ở đời không nên tỏ ra khôn ngoan quá. Như thế không có lợi mà chỉ mệt mỏi vì việc thể hiện và tô vẽ. Khi đã chấp nhận mình tệ hại và yếu kém, không gì có thể làm mình tổn thương được nữa thì lúc ấy mới là lúc mình mạnh mẽ nhất. Nhiều người dại quá muốn tỏ ra cái gì cũng biết, cái gì cũng phải hơn người, cuối cùng sống trong cảnh khó khăn thiếu thốn thiên hạ chê cười. Trong khi những người tự hạ mình lúc nào cũng ung dung, thức ăn ngon đầy tủ, tiền đầy ví, xe cộ đầy nhà, họ chẳng mất công đi tô vẽ bản thân.

 Về tính thấy biết của con người được chia làm hai loại là những điều đã biết và những điều chưa biết. Thông qua quan sát và suy ngẫm , vùng thấy biết liên tục được mở rộng. Những thứ mới, lạ, thú vị luôn làm tươi mới nhận thức . Về công việc nghiên cứu, nếu ta chỉ quanh quẩn trong vùng đã biết, chúng ta có thể bị ám thị với những ý tưởng bao người đã thực hiện , nhưng vẫn còn sức hấp dẫn . Thời gian và tiền bạc hao phí , ta không khám phá ra điều gì mới đáng kể. Vì thời gian và sức lực chúng ta có hạn, chúng ta phải chọn lựa công việc nào đem lại giá trị nhất. Hãy gạt bỏ nỗi ám thị của những gì cũ rích ai cũng làm được và vượt sang lãnh địa của những điều mới mẻ.

 Ý tưởng đi làm bằng xe đạp vì sao khó thực hiện? Bởi vì đi lại và thể dục là hai hoạt động mục đích khác nhau. Nếu như đi chợ ta có thể đạp xe đủng đỉnh được, thì đi làm cần nhanh, ít mệt, chở nhiều hàng thì lái xe máy hoặc ô tô vẫn phù hợp hơn. Nếu cố đi làm bằng xe đạp, không những vất vả trông thấy, hiệu quả công việc thấp, mà nhiều khi còn bỏ lỡ cơ hội làm ăn. Dĩ nhiên xe máy ô tô đều có lúc trục trặc, lúc đó xe đạp lại là cứu cánh, vừa được vận động tăng cường .