Nguyễn Ngọc Quang

 Theo từ điển Phật giáo, dể duôi là trạng thái lười biếng, thiếu nỗ lực, thích an nhàn hưởng thụ, ham ăn uống, ngủ nghỉ, nuôi cá, ngắm hoa , ngắm tranh, thưởng trà, nghe nhạc, làm thơ , viết truyện chỉ để cho vui, hay ôn chuyện quá khứ. Đây là một trong những đại tội trong con đường tu tập, khiến lãng phí thời gian mà không tiến bộ. Cũng như học trò lười ham chơi, không ôn luyện bài vở, học hành đì đẹt không có thành tích. Dể duôi là thói quen của cơ thể và tâm trí, muốn trốn tránh vào nơi an nhàn sung sướng, không muốn suy nghĩ vất vả , lao động cực nhọc. Sau này đến lúc cơ thể già lão, suy yếu, mà không có tiền chi dùng, tâm linh không tăng trưởng, nhận thức ra được thì không còn thời gian và cơ hội làm lại nữa. Đối trị với dể duôi là tinh tấn. Chuyên tâm công việc hàng ngày. Học kinh Phật để hiểu rõ và áp dụng, rèn luyện cơ thể và tâm trí cho vững vàng, tránh mê tín dị đoan. Hiểu rõ tác hại của dể duôi thì ta sẽ giảm tránh được nó.

 Suy nghĩ là thứ vô hình, chỉ có ở bên trong con người . Suy nghĩ được chia thành 3 loại, thiện, ác, và trung tính. Suy nghĩ thiện là có lợi cho nghiệp , suy nghĩ ác là có hại cho nghiệp, suy nghĩ trung tính không ảnh hưởng đến nghiệp. Mỗi ngày trung bình một người có mấy vạn suy nghĩ như thế. Chúng ta không thể lựa chọn suy nghĩ loại nào nảy sinh , chúng là tự động. Tuy vậy có một thứ gọi là siêu trí tuệ, là tư duy quan sát được suy nghĩ nào đang nảy sinh . Một khi quan sát được thì ta biết suy nghĩ đang hiện hữu thuộc loại nào và thế là tư duy được kiểm soát. Thực ra phần lớn suy nghĩ là ảo ảnh và không có ý nghĩa gì, nhưng lại tác động đến hoạt động của cơ thể ở cấp độ tế bào, nghĩa là ảnh hưởng đến sức khỏe. Siêu trí tuệ chỉ có khi chúng ta có ý thức thực hành quan sát suy nghĩ, thực hành giới. Còn nếu không quan tâm giữ giới, suy nghĩ sẽ chạy theo hoàn cảnh và ảo tưởng , và chủ nhân không thể tự kiểm soát được. Chỉ có siêu trí tuệ mới gỡ rối được cho hệ thống suy nghĩ của loài...

 Ăn sai là nạp vào cơ thể những thứ mà nó không cần, bao gồm cả đồ uống và thuốc, khói các loại. Ăn sai không những khiến các tế bào bị chết , cản trở sự sống, mà con sinh quái thú ung thư . Người ta hiếm khi ăn đúng. Ăn sai do thói quen, do thiếu kiến thức, do cả nể, hoặc do sở thích, nghiện một món gì đó. Ăn nóng lạnh quá với nhiệt độ cơ thể cũng là ăn sai. Không nên vì cảm xúc nhất thời mà gánh hậu quả trì trệ, bệnh tật và tử vong oan uổng.

 Trí nhớ giúp chúng ta vô vàn thứ trong cuộc sống, nhưng cũng đến lúc nó rời bỏ ta. Tất cả những gì ta học được từ lúc chào đời dần dần cũng phải quên. Có vô số thứ máy móc giúp chúng ta nhớ như lịch, đồng hồ, điện thoại và người thân nhắc. Nhưng đó là cuộc đua vô vọng , rốt cuộc thông tin và kỹ năng cũng ra đi. Những gì học được từ sách vở thì sẽ khó nhớ. Những gì tự thực hành sẽ nhớ lâu hơn. Khác biệt chỉ có vậy thôi. Từ tuổi trung niên cuộc chiến chống mất trí nhớ đã bắt đầu. Đừng tìm cách làm nó nặng thêm bởi những trò chơi vô bổ. Để sau này không loạn trí , lẫn lộn và ngẩn ngơ là quý lắm rồi.

 Trong giới khoa học và triết học hiện nay vẫn chưa ngã ngũ kết luận là có sự ngẫu nhiên hay không. Ngay cả các khoa học gia tên tuổi cũng tin vào sự sắp đặt của Tạo hóa, họ cho rằng không có gì là ngẫu nhiên cả. Loại trừ những người không biết và không tin khoa học, niềm tin nói trên là có cơ sở dựa trên những bằng chứng khoa học và trải nghiệm tâm linh. Theo quan niệm về tính không, có thể phát biểu như sau: - Có cả ngẫu nhiên và tất nhiên, vì hai thứ đối lập phải cùng tồn tại, không thể phủ nhận cái nào. - Không có ngẫu nhiên và không có tất nhiên , vì chúng chỉ là sản phẩm của tư duy hữu hạn và phân biệt do con người tạo ra. Việc gì xảy ra thì nó xảy ra thế thôi. Quan niệm về tính không có hàng ngàn năm nay rồi và chưa có ai bác bỏ được nó. Do vậy không nên tin bất kỳ ai mà chỉ một mực theo thuyết ngẫu nhiên hoặc tất nhiên. Triết học là rất quan trọng vì thiếu nó mọi thứ đều sai, bà con không nên xem thường.

 Kiềm chế phán xét , tham gia, hành động , khi không thực sự cần thiết là tránh tập khí đã ăn sâu vào tàng thức qua hàng triệu năm tiến hóa trong gen của ta. Gen chỉ là chuỗi thông tin không mang năng lượng nhưng lại có thể di truyền. Năng lượng là do thân ta hấp thu từ không gian xung quanh. Tàng thức giống như phần mềm chạy trên phần cứng cơ thể vậy.  Phán xét kích thích chuỗi phản ứng của tập khí cũ. Không phán xét giúp cho nó thu nhỏ và tiêu biến. Không còn hạt mầm xấu độc thì hạt mầm tích cực mới tự do mọc lên . Ta không thể gieo trồng sự tích cực trên mảnh đất đầy hạt mầm của cỏ dại. Luyện tập không phán xét là bước đi đầu tiên. Khái niệm này của Kim Cang Thừa không dành cho các người tu sơ cấp. Để nhận thức được điều này, cần thực hành các giới cho đầy đủ đã để không bị vọng tâm rồi thì mới theo lên được, giống như đi học phải qua nhà trẻ, mẫu giáo, tiểu học... rồi mới lên đại học, thạc sĩ , tiến sĩ được.