Nguyễn Ngọc Quang

Những người chúng ta chơi thì hầu hết không giỏi giang kinh tế. Ngược lại những người giỏi giang kinh tế không chơi với ta. Ở góc độ này ta thử tìm cách phân tích qua thông tin và cảm nhận vậy. 1. Nhân tài kinh tế rất tàn bạo và chúng ta không có tính cách đó 2. Chọn lọc xã hội khiến nhiều nhân tài kinh tế đã bị thất bại và chúng ta không biết đến họ 3. Tuy nhiên vẫn còn một số ít bạn bè anh em là nhân tài kinh tế thực sự đáng học hỏi. Nhưng ta lại tự cao để học hỏi họ không được bao nhiêu. Hoặc cảm thấy làm như họ thì quá mệt mỏi nên ta không bắt chước. 4. Muốn giàu lên thì phải chăm chỉ đúng hướng. Lười biếng và yếu đuối là nguyên nhân chính của cái nghèo. 5. Đột phá chỉ đến khi ta gặp đúng người. Khi chưa đúng người thì ta đang là một chiến binh đơn độc chỉ săn mồi nhỏ bé. 6. Bản thân ta đã từng là ngôi sao kinh tế rắn rỏi trong hai chục năm. Bây giờ ta tu tập chuyển hướng tính cách để giảm nghiệp xấu. Mọi sự không cần nóng vội, chỉ cần kiên trì là được.

 Ngày nay không ai phủ nhận sức mạnh cú tiền nữa. Kể cả khi ai đó làm việc xấu nhưng có tiền thì đều có thể được xã hội bao dung hơn. Người tử tế mà không có tiền thì bị coi rẻ. Vì thế kiếm tiền là kỹ năng tất yếu buộc phải có. Kiếm càng nhiều càng có lợi thế xã hội. Đem hết khả năng mình có đánh đổi lấy tiền, chỉ cần không lừa đảo , phạm pháp thì đều là tốt. Tư duy sĩ diện, ngại khổ, ngại khó, ngại đi xa, thì khó kiếm tiền lắm. Tiền chỉ đến khi ta nỗ lực hết sức và có kỹ năng chuyên sâu đỉnh cao. Tìm hiểu mọi người có thu nhập cao họ đều đặc biệt trong chức năng làm ra tiền của họ. Dòng tiền chảy trong nền kinh tế nơi to nơi nhỏ. Sức mình đến đâu thì bơi đến chỗ to nhất có thể tham dự, tối ưu hóa tốc độ kiếm tiền. Nếu quanh quẩn ở chỗ nghèo nàn thì kiếm tiền cực nhọc hoặc làm chậm.

 Một người làm được nhiều hay không là do sức lao động người ấy bỏ ra. Muốn bỏ ra được thì cần yếu tố sức khỏe và tinh thần. Một trong hai yếu tố đó thiếu hụt thì không làm nên một người lao động giỏi, người ấy sẽ ít tài sản hoặc thiếu ăn hoặc lưng chừng bấp bênh. Muốn giàu tài sản thì bắt buộc chúng ta phải trở thành người lao động giỏi. Chăm chỉ là yếu tố tiên quyết. Chăm chỉ khiến người ta làm những việc đáng chán , vất vả, mệt nhọc. Nếu chỉ làm khi có hứng thì thật ra rất lười và khó mà sung túc được. Thông minh là yếu tố thứ 2, để tìm ra cách riêng, sáng tạo, hiệu quả hơn đám đông. Sức lực không hoàn toàn theo ý muốn chủ quan, mà còn do di truyền , môi trường sống , thói quen sinh hoạt và điều kiện y tế. Một người thông minh sẽ biết cách để có sức khỏe tốt. Trí tuệ thường là thiên phú rồi giáo dục, đào tạo nhào nặn nên. Trí tuệ thường dựa trên thể lực tốt và ảnh hưởng qua lại với cơ thể.  Cũng có người trí tuệ trưởng thành chậm, đến già mới mẫn tiệp. Có người rất khỏe như...

 Hiệu là phép trừ, quả là kết quả. Trong một hoạt động kinh tế, nếu kết quả - quy ra tiền- lớn hơn chi phí đầu vào thì hiệu quả, bằng đầu vào thì hòa vốn, nhỏ hơn đầu vào là lỗ. Kỹ năng cần thiết hạch toán đủ chi phí hữu hình và vô hình. Người thợ giỏi mà không hạch toán được thì không biết làm kinh tế, chỉ làm thuê, không thể làm chủ vì nếu có làm chủ thì chắc chắn là nghèo, đói. Tuy sách vở kiến thức kinh tế nhiều vô số, nhưng xã hội biến động nhanh, nên số người làm chủ rất ít , số người chủ mà giàu lại càng hiếm hoi. Số nghèo và trung lưu trên địa cầu này chiếm đa số, từ muôn đời nay rồi, không phải bây giờ mới thế. Làm chủ rất thích vì tự do, nếu bạn muốn làm chủ, nhất định bạn phải hoạt động sao cho hiệu quả, và sẵn sàng cho thất bại như là một cái giá phải trả cho tự do. Sau thất bại, nếu đứng lên được thì bạn sẽ mạnh hơn. Tất nhiên là bạn phải học được bài học về tính hiệu quả. Trong cuộc sống hàng ngày, việc sử dụng các đồ dùng , trang thiết bị có thể hiệu quả hoặc là khôn...

 Tiền vốn là máu của việc làm ăn. Dòng vốn có lưu thông thì mới có lãi. Nếu tiền đổ vào ăn tiêu thì chỉ người bán đồ ăn tiêu hưởng lợi còn ta sẽ cụt vốn và nợ nần. Không có gì dễ dàng và cho không. Từ vốn nhỏ nhân lên nhiều lần là kinh tế tăng trưởng, làm được điều đó là kỷ luật và nghệ thuật. Chỉ có số ít người làm được còn đâu là thất bại. Khi bỏ vốn ra mà rụt lại là mất vốn. Đâm lao phải theo lao. Ai cũng cưỡi lưng hổ cả. Theo luật tương đối, lớn nhỏ đều có đám đông riêng của nó. Nếu ta chơi đẹp trong một đám đông vừa sức còn hơn chui vào nơi trên phân rồi chịu lép vế mãi.

 Lạm phát là khi tiền mất giá trị theo thời gian, khi vật giá leo thang mà thu nhập không tăng. Sống trong lạm phát có thể là cực hình, nhưng cũng có thể tìm ra một số điều tích cực. Ta sẽ tiết kiệm hơn, cắt giảm những chi tiêu thừa và tìm đủ cách để có thêm nguồn thu. Nhiều sáng tạo sẽ xuất hiện với chủ đề tiết kiệm, giảm chi phí với cùng tính năng tác dụng. Mọi hoạt động cơ bản đều được tối ưu hóa, từ đi lại, đun nấu, làm việc, học hành, tiện nghi gia đình và nơi làm việc được tái lập theo những tiêu chuẩn mới. Lịch sử cho thấy loài người biết cách tồn tại qua các kỳ lạm phát. Không phải tất cả, nhưng tốt cho những người có tư duy ưu việt hơn.  Sẽ có phá sản hàng loạt, tái cấu trúc doanh nghiệp... sau đó xã hội lại cân bằng xung quanh mặt bằng giá trị mới. Về phương diện cá nhân, khi có ít tài nguyên hơn thì ta vừa phải sử dụng tinh tế hơn, vừa phải nghĩ ra các cách mới để có thêm tài nguyên, không chỉ hiện tại mà còn cho tương lai ngắn, trung và dài hạn. Chúng ta không thể ...

 Theo các nguồn tin khoa học đáng tin cậy, não không thể làm việc đa nhiệm, theo nghĩa là 2 hoạt động tư duy trở lên một lúc được. Ví như bạn có thể vừa lái xe , vừa nói chuyện là vì hoạt động lái xe đã được tự động hóa nhờ tiềm thức, thực chất bạn chỉ đang nói chuyện là hành động tư duy thôi. Vậy mà trong thực tế muốn tăng năng suất người ta thường làm nhiều việc một lúc. Phần lớn là chẳng việc gì đạt đỉnh cao mà chỉ ở mức làng nhàng. Chuyên môn hóa luôn là xu hướng. Phi công, lái tàu hỏa, đầu bếp , thợ cả thì có lương cao còn lao động phổ thông, chỉ có lương thấp . Vì học các nghề kia đòi hỏi tập trung trí não cao, không thể sao nhãng được . Nghề doanh nhân cũng là một nghề đa nhiệm. Ít có doanh nhân nào giỏi mà chỉ làng nhàng và thất bại. Bởi vì, đi buôn cũng cần rất nhiều kỹ năng gia truyền không có trong sách. Nếu dừng lại ở nghiệp dư, bạn có thể đa nhiệm, nhưng không chói sáng, đó là điều dễ hiểu.

 Làm ăn hay kinh doanh chính làm kinh tế. Là việc lấy hiệu quả kinh tế ( hay tài chính) làm thước đo. Chuyên môn của nghề này không phải là kỹ thuật, nghệ thuật mà là buôn bán: tổng đầu ra lớn hơn đầu vào là lãi, bằng là hòa còn nhỏ hơn là lỗ. Dù bạn tài ba đến mấy mà không thực hiện được chuyện này thì vẫn là làm kinh tế dốt. Trên thế giới hiện đại đã có những đảng lãnh đạo nền kinh tế khổng lồ đi tới thất bại. Không phải họ không giỏi , mà do cách vận hành guồng máy sản xuất, thương mại sai quy luật xã hội loài người. Tôi và bạn có rơi và tình huống thua lỗ thì cũng là bình thường, không phải xấu hổ mà là cần tìm cách làm đúng. Làm ăn quan trọng nhất là hạch toán, quản lý vốn và nghệ thuật cạnh tranh. Mọi sân chơi đều có quy mô của nó. Có những cái chung đã tổng kết thành sách. Có những cái riêng tùy biến cho người chủ vận dụng.  Nếu chỉ chú trọng vào tay nghề, sự đam mê, mà không biết gì về kinh doanh , thì đó là cách làm ăn thất bại chắc chắn.

 Chuyện làm ăn ( chế tạo, sản xuất, buôn bán, môi giới, xuất bản...) thì có các kích cỡ và sân chơi khác nhau. Vấn đề sẽ xảy ra khi chúng ta chọn nhầm sân chơi. Có sân thì lọ mọ kiếm vài trăm ngàn mỗi hôm. Có sân chữ ký đóng dấu đỏ chót mỗi ngày chi tiêu tiền triệu. Có sân cá mập ngoạm một cái là tính bằng cả trăm, ngàn tỉ. Nếu trình độ và thành tích của ta chỉ ở sân bé mà nhảy vào sân lớn thì giống như ễnh ương kêu to bằng con bò nhưng là đang thể hiện thôi chứ kích thước thật quá bé. Sân càng to thì doanh nghiệp càng dễ bị bộc lộ chứ không còn che dấu được gì. Thời buổi in card cho đẹp đóng bộ vét thuê ô tô con đi giao dịch đã qua lâu rồi các anh em ạ. Còn nếu ta chơi cái sân quá nhỏ so với nguồn lực vốn liếng con người thì lại thành lãng phí đì đẹt chậm phát triển rồi thụt lùi.  Từng giai đoạn phải chọn đúng sân làm ăn là vậy. Nói chung là phải có tầm nhìn và chiến lược chuẩn.

Mỗi khi có việc gì không vừa ý , ta hay đổ tại lỗi hệ thống. Vậy về bản chất nó là gì ? Hệ thống là tập hợp có chủ đích của nhiều bộ phận, cấu thành từ vật lý cho tới pháp lý, để thực hiện một số chức năng xã hội.  Ví dụ hệ thống chính trị, hệ thống ngân hàng, hệ thống giao vận. Khi tuyên bố không khớp với thực tế thì xảy ra lỗi mà đa phần là lỗi trong hệ thống thực thi đó. Xây dựng hệ thống là trách nhiệm của người lãnh đạo. Mục tiêu là để hệ thống ngày càng lớn mạnh. Để làm điều đó , người ta có quy trình, quy phạm, ví dụ như quy trình ISO. Những phát sinh ngoài quy trình sẽ do lãnh đạo chỉ đạo cách làm. Rồi bổ sung quy trình sau. Trong thực tế cuộc sống quá biến động, làm quy trình không kịp thì sẽ gây lỗi lớn. Vấn đề là hệ thống có đủ tài để vượt qua lỗi hay không. Như thiên nhiên có quy luật sinh tồn, xã hội cũng có quy luật đào thải. Những hệ thống đủ mạnh và linh hoạt mới tồn tại lâu. Cuối cùng thì mọi hệ thống đều có sinh có diệt, đúng như quy luật mà Đức Phật đã tìm ra. Bâ...

Trong làm ăn việc chọn đúng người hợp tác là vô cùng quan trọng. Việc gì tự làm được thì làm. Việc làm theo nhóm thì phải có đồng đội ngon. Đồng đội bảo thủ, cố chấp, ngại khó, thích tùy tiện , không thể đặt lòng tin . Không tìm được đồng đội thì yên chí làm một mình, việc nào chắc việc ấy , còn hơn mở rộng ra nhiều việc mà không chắc chắn. Có những người cực kỳ ấm ớ, họ chỉ lo cho bản thân họ, gia đình họ, không hề quan tâm đến bạn bè. Ngay cả việc hẹn gặp họ cũng luôn giành quyền chủ động. Đối với họ việc có đi có lại hoàn toàn không có. Như vậy chơi với những người này chỉ gặt hái được những câu chuyện phiếm mà thôi. Khi ta đặt lòng tin vào các đối tác hờ như vậy ta chỉ có thất bại liên tục mà không hiểu tại sao.  Thực ra ai cũng có cái gọi là quan điểm sống. Họ hành xử theo kinh nghiệm họ thu lượm được trong cuộc đời. Do đó họ cần được tôn trọng. Cách tôn trọng cao nhất là không hợp tác với những người có quan điểm sống đối lập với mình. 

 Trồng rau thì nhanh được ăn, nhưng rau không được gọi là cây. Thông thường, cây là có thân gỗ, từ lúc trồng đến lúc thu hoạch quả phải tính bằng năm hoặc 10 năm, để lấy gỗ quý thì còn lâu hơn.  Nếu ta sốt ruột thì chỉ thu hoạch được cây non hoặc lá non thôi, không có ích lợi nhiều mà còn lỗ vốn. Vì vậy phải biết quy luật trồng cây mà nuôi dưỡng tính kiên trì. Chưa thấy kết quả chưa chắc là sai đường mà vì trồng cái cây to quá . Nhưng mà cũng nên xen kẽ rau để ăn chờ lúc cây lớn.

 Chúng ta sống trong môi trường trọng lực Trái đất, cho nên ai cũng cần mặt bằng để hoạt động và nghỉ ngơi. Mặt bằng là 1 mặt phẳng ngang có diện tích đủ để hoạt động. Nhà ở thì có các phòng khách, bếp, ngủ... Doanh nghiệp thì có văn phòng, xưởng, kho... Điều cốt yếu là, do vấn đề tăng dân số nhanh và phát triển kinh tế tập trung, cho nên ở đô thị và một vài nơi giá mặt bằng rất cao, khiến nhiều người không thể sở hữu diện tích đủ để ở và làm việc, dẫn đến phải đi thuê . Giá thuê mặt bằng lại tăng nhanh theo thời gian, nên ai không sở hữu mặt bằng đều chơi vơi và đứng trước rủi ro thất nghiệp và vô gia cư. Xã hội con người hiện chưa giải quyết được điều này. Cho nên chúng ta cần trí thông minh tài chính tối thiểu để có được mặt bằng ở và làm việc. Tạm gác chuyện sở hữu mặt bằng lại vì đó là việc khó , giả sử ta có 1 mặt bằng nhỏ thì việc sắp xếp thế nào chính là nghệ thuật.  Ta phải chia không gian ra thành các hình hộp chữ nhật nhỏ hơn. Vật dụng để trong không gian đó sao cho...

 Tối ưu hóa không gian, thời gian, công năng sử dụng, chi phí, là điều luôn đặt ra trong kinh tế học. Nếu ai làm được là mặc nhiêu giàu. Ai không làm được thì đi đến nghèo khổ. Tâm bên trong có thể tốt , sức khỏe có thể tốt, nhưng hãy làm sao để tối ưu hóa số tiền trong ví. Cho nó sinh đẻ chứ không tàn lụi. Đó chính là bản chất của làm ăn.

 Trong cuộc sống ta thường phải chạy đua để kịp tiến độ nào đó. Thi cử thì đều có thời gian làm bài . Công việc đều có hạn hoàn thành. Không có việc gì là vô hạn cả vì con người phải trả chi phí sinh hoạt theo thời gian. Bạn làm gì khi không có ai để giao việc và đối tượng quản lý tiến độ và người thực thi đều là chính mình ? Có đấy, câu trả lời chính là tự kỷ luật. Nỗ lực như thời còn trai trẻ. Mệt vẫn làm không ngủ nghỉ. Đau vẫn làm. Chỉ cần quan tâm đến sức khỏe hơn đôi chút.  Cầu thị hơn. Tìm nhân tài phối hợp. Nhân tài thì không nổi bật, không nói nhiều, không dễ thu hút. Không ham vui. Tư duy tốt và khéo tay.

 Đức Phật có nêu ra 4 loại đau khổ trong đời người đó là sinh, lão, bệnh, chết. Như vậy thiếu tiền và nợ tiền không thuộc hàng tứ khổ. Có nghĩa là vẫn nhẹ nhàng, sửa được. Một cá nhân cũng như một gia đình và quốc gia, muốn vượt qua đói nghèo và nợ nần thì phải làm kinh tế đúng cách. Phải xem sách , thực hành , làm đi làm lại cho đến khi tìm thấy lối ra. Đối tác phải chọn người đúng đắn. Nếu mắc bệnh lười thì phải chữa bệnh lười , bệnh bóc ngắn cắn dài, bệnh ỉ lại , bệnh ảo tưởng, bệnh trên mây, bệnh cả tin, cũng đều phải chữa , chữa xong thì mới giàu được các bác ạ.

 Nếu ai nói làm giàu không khó chẳng qua là nói xạo. Người đi dạy người khác làm giàu cũng là xạo nốt. Tiền , giống như cơn lũ khi tiêu đi và cực khó khi thu về. Muốn giàu bền vững phải làm gì đó chuyên nghiệp , cả làng cả bản cần, bán khắp vùng miền, quốc gia rồi quốc tế, rồi tiết kiệm , rồi đầu tư và dạy con cháu cách giữ gìn và làm ăn chân chính. Khó đến nỗi mà thế giới 8 tỉ dân chỉ có 2% được gọi là giàu thôi. Và những người đã từng giàu rồi mất hết thì nhiều nhan nhản. Nhiều người khá giả phải đi làm xa nhà hàng ngàn cây số, thỉnh thoảng mới về thăm nhà. Nếu dễ kiếm tiền thì họ đã không phải làm thế. Không có con đường tắt để làm giàu. Muốn giàu, ta phải học từ nhà trường hoặc thương trường và thường là phải học từ cả hai môi trường đó.

 Bất kể vật gì cũng chỉ cân lên và quy về các vật liệu cơ bản: sắt, nhôm, đồng , nhựa... Không thể thiếu hàng đồng nát vì rác sẽ tràn ngập xã hội. Giá trị bán lại chỉ bằng vài phần triệu giá thành làm ra. Đồng nát là hệ quả tất yếu của sản xuất, trừ sản xuất phần mềm. Có một kho đồng nát cũng tốt, đỡ lo đói. Thu mua và chế biến đồng nát nhanh giàu và giàu bền vững hơn đi học. Tuy nhiên không phải ai cũng sẵn lòng đi làm nghề đồng nát vì nó không oai.

 Xưa nay ông cha ta vẫn chê bai kiểu làm ăn nhỏ lẻ, manh mún là cò con . Con cò con chỉ bắt tép chứ không bắt được cá to như cò lớn.  Hiện nay doanh nghiệp siêu nhỏ kiểu cò con ấy lại nhiều quá. Họ chỉ làm những đơn hàng bé. Làm to thì không đủ vốn, nhân lực, vật lực, gì cũng phải thuê ngoài , rủi ro cao mà hết lãi. Lãnh đạo doanh nghiệp đều được gọi là chủ tịch, giám đốc cả, mà việc làm được không tương xứng. Còn muốn ra biển lớn, làm hải âu, đại bàng, thì phải trang bị nhiều, đánh đổi lớn, họ ngại. Cái số nghèo khó thoát ra là vậy. Làm ăn lớn cần có nền tảng vững chắc, chứ cứ mộng tưởng phát minh thì cũng khá tệ hơn là cò con. 🤓🙏

 Nguyên tắc chung của kiếm tiền là phải đến nơi nhiều tiền thay vì đến những nơi người khôn của khó. Nơi chốn ở đây được hiểu theo nghĩa rộng, có thể là địa điểm hoặc không gian mạng hoặc một thị trường. Những ngành nghề mà người ta làm nhiều sẽ khó lòng cạnh tranh. Những ngành nghề mới mẻ thường chưa ổn định và rủi ro cao. Những nghề phụ thuộc kỹ năng cá nhân thì sống tốt khi khoẻ nhưng khó khăn lúc ốm. Đơn độc thì khó sống. Kiến thức tài chính, giao tiếp, văn hoá, công nghệ , quản lý, kinh doanh, thiếu thì cũng khó giàu. Dừng lại việc kiếm tiền ở nơi không có tiền, kể cả khi chỗ đó có nhu cầu lớn.