Nguyễn Ngọc Quang

 Đọc sách giấy bây giờ rất khó, vì những lý do sau: - Không lôi cuốn như xem điện thoại - Khó chọn thời gian đọc - Mục đích đọc không rõ ràng   Nếu như trước đây, sách là nguồn học tập, tham khảo duy nhất thì nay có thể dùng AI nghiên cứu những vấn đề mới rất nhanh . Ta phân vân không biết thời gian bỏ ra để đọc cuốn sách này có xứng đáng hay không. Lợi ích của sách giấy là không tốn năng lượng điện, thiết bị , và không bị cuốn sang các trò hấp dẫn khác. Nhưng khi đọc sách ta dễ bị suy nghĩ lan man chứ không định tâm vào câu chữ . Việc này ở các phương tiện truyền thông khác không có. Do vậy để đọc hết một cuốn sách ta cần có ý chí nhất định. Nhất là trong môi trường công việc hoặc gia đình ta thường xem đọc sách như trò giải trí  Có lẽ, đọc sách cần trở thành một công việc chính thức như là học tập một chủ đề mới thiết yếu và quan trọng cho bản thân.

 Đọc sách báo mà cứ đọc xuôi thì lâu lắm. Lâu vì không biết nó hết lúc nào, nhất là trên màn hình điện thoại bé tí và không có độ dày. Cho nên trừ truyện ra thì ta cứ đọc ngược. Đọc từ 2 đầu lại giữa hoặc từ giữa ra 2 bên, hoặc cứ chỗ nào mới lạ là đọc, không những tiết kiệm thời gian mà nắm bắt vấn đề cũng chóng vánh hơn. Như sĩ tử đi thi, phải xem vài chồng sách trong thời gian ngắn rồi trả bài, phải có kỹ năng sao chụp sách rất tốt thì mới tốt nghiệp được . Đây cũng là "bí quyết" để ai cũng đọc được các tài liệu dầy cộp mà không chỉ hài lòng với các video chế biến sẵn hoặc những đoạn văn ngắn và trở nên "uyên bác" hơn.

 Tham tri thức là khi ta muốn đọc một cuốn sách thật nhanh cho mau hết. Đó là sự lãng phí lớn vì sách cần được thẩm thấu từng câu từ, mà trí nhớ của ta cần nạp từ từ. Nếu đọc nhanh, ta có thể lướt qua toàn bộ nội dung mà không đọng lại được bao nhiêu.  Vậy từ nay mình sẽ đọc chậm, không quan trọng tốc độ nữa, xem cuộc đời có đổi khác không.

 Youtube là một nguồn học tập nhanh chóng tuyệt vời. Bởi thói quen thích chia sẻ và xây dựng kênh phát hình để tăng tương tác và kiếm tiền của các thành viên gọi là Youtuber. Mỗi khi gặp một ca khó mình sẽ lên Youtube tìm xem có ai gặp vấn đề đó và chia sẻ giải pháp chưa. Có những lúc may mắn tiết kiệm được vô khối công sức và tiền bạc. Youtuber đủ các độ tuổi, ở các vùng miền khác nhau, nói đủ các thứ tiếng. Tạm biệt các giáo trình dày cộp và đắt đỏ lại thiếu cập nhật, Youtube hiện đã thành một nguồn học tập khồng lồ và vô hạn. Dĩ nhiên là có những kiến thức chuyên sâu hơn và bí mật đến nỗi không ai đưa lên mạng cả, nhưng đó không phải là phục vụ cho cuộc sống hàng ngày và ta không thực sự cần đến chúng.

 Từ nhỏ đến giờ tôi đã đọc qua nhiều cuốn sách, mặc dù gần đây ít đọc nhưng không thể phủ nhận là các kiến thức và thông tin thu lượm được qua các sách đó góp phần lớn vào sự tự tin trong cuộc sống và công việc của tôi ngày nay. Có một thứ "ngưỡng trí tuệ", khi đọc nhiều sách đến mức độ nào đó thì ta có thể thôi đọc sách và tự chiêm nghiệm. Bởi vì đọc nữa thì không đủ kiên nhẫn. Còn nếu vẫn còn ham đọc thì bạn thực ra chưa đạt tới ngưỡng này. Như vậy các bạn trẻ nên đọc (mặc dù nhiều sách không đáng tin đã được phát hành) nhưng điều quan trọng là phải có óc phân tích, phản biện, chớ để đọc sách thành một thú vui tao nhã thì cũng vô dụng. Đọc sách không phải để dẫn chứng mà là để xử lý và ứng biến cho các tình huống thực tế. Ngoại trừ sách giáo khoa thì các sách khác được in với mục đích thương mại, giải trí và tham khảo. Không có lời giải chuẩn xác và đầy đủ trong thế giới sách. Ngoài ra thì sách lỗi thời khá nhanh nên đừng hy vọng đọc sách là thành nghề hoặc tài giỏi. Mọi th...

 Âm nhạc và sách nói cùng cung cấp cho ta cảm xúc và triết lý. Âm nhạc dùng cho lúc ta mất tập trung còn sách nói thì ngược lại. Cả hai đều dùng để nghe và đều phụ thuộc vào tác giả muốn truyền đạt cái gì.

 Sáng sớm dậy đọc sách Là tích lũy trí khôn Có ai đó đã nói " nếu sáng dậy mà chưa đọc sách cảm thấy như chưa rửa mặt" Đó là một câu nói sâu sắc. Không đọc sách thì bạn học từ đâu? Học trường đời ư, chậm và đắt giá lắm. Tu thiền ư , bạn cảm thấy tĩnh tâm và trí sáng nhưng đi sâu vào chi tiết thì chưa hề biết gì. Sách không phải là điều kiện đủ cho thành công, nhưng là điều kiện cần , thiếu nó thì rất vất vả . Hãy rèn luyện thói quen đọc sách buổi sáng sớm. Sách ở đây cần hiểu theo nghĩa đen, là sách giấy hoặc bản chụp xem trên máy tính, điện thoại. Các video âm thanh không hay lắm vì nó chậm, cồng kềnh, ồn ào và nội dung loãng, không tốt cho tâm trí. Sách tốt nhất là sách triết học và khoa học, rồi đến văn học, thơ ca. Sách nhảm nhí thì là thuốc độc trà trộn vào mà thôi. Đọc sách để , và phải, giải quyết một vấn đề nào đó ta gặp, không phải để giải trí không.

 Nhìn vào các tỉ phú thế giới và các nhà lãnh đạo hàng đầu, ta có thể thấy rằng họ học rất nhanh. Trong khi học là hoạt động khó nhất, khổ nhất, hại sức khỏe nhất. Nếu học quá chậm thì ta đã già trước khi làm được việc gì đó có ý nghĩa lớn lao. Còn học quá nhanh thì có khi lại thành học ảo, nhất là AI hiện đang thống trị như ngày nay. Vậy nên học một cách từ tốn, thà chậm một tí còn hơn nhanh quá vấp ngã dúi dụi. Bị ngộ chữ lại thành khổ .  Nếu trời phú cho cái đầu thông minh thì cũng cứ học hết công suất, càng tốt.

 Chúng ta không thể đọc lần lượt từ đầu đến cuối một bộ sách khó, kiểu sách triết học hay tôn giáo,  vì chúng rất đồ sộ, nhiều khái niệm mới, rất nhiều trang , chương mục. Nếu đọc kiểu đó ta sẽ nhanh chóng chán nản và bỏ cuộc. Cách thức đúng là lướt qua toàn bộ bộ sách ngay trong 1, 2 ngày đầu. Sau đó đọc lại từ đầu đến cuối với tốc độ nhanh. Vì sách dù đồ sộ cũng chỉ có lượng từ vựng hữu hạn và hay lặp lại. Việc lướt qua toàn bộ bộ sách giúp ta chụp ảnh toàn cảnh nội dung sách vào trí nhớ. Mặc dù còn mơ hồ nhưng giúp quá trình đọc lại dễ dàng hơn. Dĩ nhiên là có những phương pháp để gặm sách khó một cách bài bản. Bạn nào quan tâm nên tìm đọc cuốn "Đọc sách như một nghệ thuật " (sách dịch từ bản tiếng Anh How to read a book) có rất nhiều kỹ thuật chi tiết trong đó nhé.

Học ban ngày thì ồn ào, nhiều việc phát sinh. Học ban đêm thì ban ngày mệt mỏi , làm việc kém. Học mà không hành thì không tác dụng. Học hành vì vậy luôn là việc khó .

 Trong nghề, ta thường xuyên phải đọc tài liệu để có thông tin làm việc. Thời xưa không có điện thoại, mạng xã hội, đọc một cuốn sách dày không khó lắm nên ta mới chuyên sâu được. Ngày nay sự ồn ào của mạng xã hội khiến ta luôn hóng hớt xem có chuyện gì xảy ra rồi lấy công sức của mình làm giàu cho nhà mạng, thật chả ra gì.  Hãy thôi hóng hớt để chuyên sâu thôi, chưa muộn.

 Hạn chế nơi sinh ra và lớn lên và sinh sống rất dễ trở thành tư duy hạn hẹp. Sách báo, internet , mạng xã hội, chuyển đổi số, du lịch, công tác, chưa đủ để bứt ta ra khỏi thứ giới hạn này. Mà phải có ít nhất một ngoại ngữ. Và khả năng ngôn ngữ thuần thục. Và tư duy "I don't know what I don't know" "Ta không biết là đang không biết điều gì" Biết là đang không biết, thế là đã vượt qua hàng rào ngu rồi đó.

 Do xem mạng xã hội quen rồi thì việc đọc hết một cuốn sách đã trở nên xa xỉ ( khó khăn, chậm và tốn kém ). Cách đây 40 năm, chúng ta chỉ có báo, đài, tạp chí và sách. Mà những thứ đó khan hiếm. Nên có trang nào ta đọc trang ấy, đọc đi đọc lại rồi cất đi. Nay có sách giấy rất đẹp và sách điện tử . Nhưng đọc hết một cuốn quả là khó khăn. Tất cả là tại chứng FOMO, nên phải rờ đến điện thoại thường xuyên. Với lại đọc sách mãi không ra tiền cũng chán. Nó trở thành một việc gò ép hơn là quan trọng tối cần thiết như ngày xưa. Cho nên số sách giấy của mình đã thanh lý gần hết rồi. Sách điện tử thì cất trong ổ cứng cũng không tốn gì, lâu lâu có ai thích thì gửi cho.

 Đọc sách không phải là thú vui tao nhã , trái lại nó là một dạng lao động trí óc khổ cực. Nhất là sách viết theo kiểu đào tạo, chỉ nhằm nhồi nhét kiến thức và thông tin hơn là trau truốt từ ngữ. Hay nhất là nằm trên giường hoặc ghế dài mở nhạc và xem, lúc nào buồn ngủ thì chợp mắt một lát. Hơi có vẻ lười biếng nhưng thật ra đó là cách đọc sách duy nhất đúng đắn. Các thư phòng bây giờ do đó đang phủ bụi và bỏ hoang là chính. Lưu ý nếu đọc trên điện thoại thì nên để chế độ máy bay để loại trừ bức xạ sóng điện từ, điều chỉnh màn hình tối và hoặc đơn sắc càng tốt. Đọc sách chính là đường tắt chi phí thấp nhất để làm mọi việc đó bà con ạ.