Nguyễn Ngọc Quang

 Trong thiết bị điện tử , càng nhỏ gọn thì IC càng tích hợp cao. Các hãng lớn độc quyền chế tạo IC không bán ra ngoài cho nên khi IC hỏng là rất khó mua để thay thế. IC không thể chế tạo lấy được chỉ có thể lai ghép câu kéo mà thôi. Mua lại của mấy nhà bán hàng tồn kho thì giá lại đắt quá. Thế mới biết các hãng lớn thật lợi hại, vừa có giá trị thương hiệu mạnh, vừa có thế độc quyền linh kiện chiến lược, đối thủ không thể làm nhái hoặc làm ăn khuất tất với họ được. Những IC bán trong nước chủ yếu là hàng phổ thông, lắp các máy móc đơn giản, không có IC chuyên dụng mua được dễ dàng đâu các bác ạ.

 Một công việc không trôi chảy theo ý muốn mà nó gặp khó khăn chưa tìm ra cách giải quyết thì gọi là bế tắc. Khi gặp bế tắc, ta thường bỏ bê kéo dài, từ chối hoặc cố nghĩ cách khắc phục . Việc giải quyết bế tắc có thể tốn kém, nhất là lần đầu tiên gặp phải nó, được coi như bài học kinh nghiệm. Nghỉ ngơi giải trí có thể giúp nghĩ ra cách tháo gỡ bế tắc, nhưng không chắc chắn lắm. Trong nghiên cứu, bế tắc là đương nhiên phải có vì nếu dễ thì đã không cần phải nghiên cứu nữa. Bế tắc nhất trong sửa chữa là chi phí sửa chữa phải thấp hơn giá thành mua mới cái tương tự. Nếu cộng vật tư và nhân công và chi phí cơ hội chắc chắn là khôi phục đồ cũ hỏng cao hơn mua mới rất nhiều. Khi đó điều khôn ngoan là mua mới. Nhưng lúc đó vai trò của thợ sửa chữa không còn nữa. Người thợ sửa chữa luôn phải làm việc trong giới hạn chi phí dưới một ngưỡng nào đó. Vì vậy anh ta phải có đủ phương tiện để tránh phát sinh chi phí cao. Kiến thức , kinh nghiệm , tay nghề của anh ta chính là tài sản. Những lúc l...

 Không phải ngẫu nhiên mà nước Nhật thanh lý đồ điện tử ngay khi nó bị một trục trặc đơn giản. Chi phí sửa chữa rất đắt cộng với độ tin cậy thấp nên người sử dụng buộc phải thay mới. Việt nam đi mua đồ bãi Nhật về sửa dùng còn được hàng chục năm nữa. Dĩ nhiên htàng Nhật khi xuất xưởng có độ bền rất cao. Xét về kinh tế, sửa một thiết bị điện hỏng phải tốn công tháo lắp, kiểm tra thay thế linh kiện, bảo hành và vận chuyển.  Trái lại, mặc dù chi phí cao nhưng nhiều người còn tiếc, muốn khôi phục lại để dùng, bán, thế nên sinh ra giới thợ khá đông đảo, khu vực nào cũng có một vài cửa hàng. Làm 

 Cáp sạc DC hóa ra càng ngắn càng tốt. Dây không cần to. Chỉ cần đoạn dây AC nhỏ nhưng an toàn làm ổ cắm nối dài. Có những thứ đơn giản mà mãi ta mới hiểu và áp dụng. Tư duy thật là kỳ lạ.

 Có những việc làm chỉ vì thú vui thì cố gắng không bằng từ bỏ. Có những việc mang lại lợi lạc thì nên cố gắng. Cố gắng không phải bằng sức , vì dùng sức nhanh mệt, mà dùng suy ngẫm, phát minh và thử nghiệm. Thời gian bỏ ra có thể nhiều, phí tổn quy đổi trên thị trường lao động có thể đắt giá, nhưng lợi ích thu được là nhận thức. Nhận thức luôn luôn là vô giá. Dưới con mắt người sử dụng lao động, thế là lãng phí, gàn dở , đáng bị đuổi việc, nhưng gàn dở chẳng phải luôn xuất hiện trong xã hội loài người đó sao ?

 Thời chưa có mạng Mobifone ( VMS) ra đời, con người không phải lo lắng về sóng cao tần hay sóng vô tuyến, ngoại trừ những gia đình sinh sống gần trạm phát thanh hoặc điện cao thế, hoặc điện thoại kéo dài, hoặc trạm radar hay viba viễn thông. Nhưng ngày nay thì mỗi người đều có vài máy phát đó quanh người, bao gồm máy tính và điện thoại di động thông minh. Vì nó là thiết yếu, nên rời xa sóng cao tần càng ngày càng khó đến mức không tưởng. Để thực hiện điều này, chúng ta cần quay lại phương thức truyền dẫn hữu tuyến. Hoặc hạn chế thời gian dùng các máy móc vô tuyến.  Vì sức khỏe lâu dài của từng cá nhân, điều này hết sức cần thiết. 

 Trong nghề kỹ thuật điện và điện tử, ốc vít tuy không phải là linh kiện chính, nhưng nếu bạn không kiên trì đến mức có thể tháo lắp chính xác một cái máy đến hàng chục lần, thì bạn không thể theo nghề này được. Có hàng nghìn kiểu ốc vít khác nhau, vật liệu khác nhau, ứng dụng ở các vị trí khác nhau. Một người kỹ sư hay thợ, cả đời không thể biết hết các loại ốc vít trên đời.

Đôi lúc có một việc tưởng chừng trong tầm tay, mà ta loay hoay làm mãi không xong. Sở dĩ như vậy, là do chủ quan, thiếu quan sát, hoặc việc đó chưa làm bao giờ, hoặc lâu không làm nên quên... Suy luận ra, việc lớn cũng vậy, lúc đầu làm vấp váp, biết rút kinh nghiệm, kiên trì thử nhiều cách khác nhau, thì có thể thành công. Làm lại đúng việc đó lần 2, lần 3... chắc chắn là được. Phải có kiên trì, tài nguyên đầu vào, và thời gian, cùng chế độ nghỉ ngơi hợp lý, là những điều kiện cần cho thành công. Những điều kiện đủ nữa là linh cảm và may mắn.

 Trong một xưởng sửa chữa hoặc chế tạo, số lượng công cụ lao động có thể phát triển không ngừng. Tuy nhiên đó là một cái bẫy tài chính mà chủ xưởng phải tránh được. Khi phát sinh ý muốn thêm một công cụ lao động mới đắt tiền, hoặc chiếm chỗ, cần cân nhắc tới hiệu quả sử dụng của nó. Với những thứ rẻ tiền và nhỏ gọn thì không sao. Nhưng nhiều lần chúng ta mua một thứ đồ nghề theo cảm tính, rồi không dùng đến hoặc chỉ dùng một đôi lần và bỏ xó, rất lãng phí, và đây chính là nguyên nhân làm ta không phất lên được. Công cụ chỉ nên là hệ quả của công việc, không nên là tiên đề. Phát huy trí tưởng tượng đúng trong tình huống này là rất quan trọng. Một khi trang bị đồ nghề chuyên dụng, bạn phải cần mẫn đủ để cho nó hao mòn đủ nhiều , hòa vốn và sinh lời. Nếu không làm được như vậy thì thôi.

 Hầu hết kiến thức của chúng ta mới ở dạng huyền thoại, nghĩa là nghe ai đó kể, hoặc xem ở đâu đó trong sách, báo, phim, ảnh , truyện, internet hay mạng xã hội. Chỉ khi nào ta bắt tay vào làm, trải nghiệm thực sự, kiến thức đó mới trở thành kinh nghiệm thực tế. Trong công việc, việc kiểm chứng thực tế các lý thuyết từ sách vở là thú vị nhất, giúp ta tránh được sự sáo rỗng và có khả năng thực tế nhiều hơn. Nhiều khi ta cũng nghĩ ra các mô hình máy móc, rồi lắp cho nó chạy mới thấy thực tế khác xa với suy nghĩ.

 Trong mạch điện và điện tử, tụ điện là linh kiện khá mơ hồ và dễ bị đánh giá sai nhất. Không có mạch điện nào mà thiếu tụ điện. Mặc dù nó quyết định độ chính xác của thiết bị, nó lại thường được chế tạo với dung sai lớn và lão hóa theo thời gian. Khác với điện trở chỉ hỏng do bị quá công suất, tụ điện dùng trong ngưỡng công suất danh định cũng có thể lão hóa hoặc bùng nổ đột xuất. Không chỉ bị giảm dung lượng, nó còn có thể bị rò gây ra tiếng loẹt xoẹt như chuột chạy. Trong một số loại máy điện, cả loạt sản xuất sau khi chạy nhiều năm thì suy giảm điện dung rất giống nhau.  Tụ điện nạp và phóng năng lượng, là phần tử phi tuyến tạo ra sớm pha dòng điện so với điện thế, góp phần tạo ra hiện tượng dao động điện từ trường. Cho nên thế giới điện tử không bao giờ vắng mặt tụ điện . Trong mạch điện xoay chiều, tụ điện có thể đóng vai trò giảm dòng và áp giống như điện trở, nhưng lại không bị nóng nên, điều này rất được ưa thích trong thiết bị điện gia dụng. Tuy nhiên cũng có một số ...

 Một cái máy có thể ở trong tình trạng lúc tốt lúc không. Bình thường nó chạy, nhưng thỉnh thoảng nó dừng lại bởi một nguyên nhân bên trong. Người thợ gọi đó là bệnh chập chờn. Vì lỗi không xuất hiện thường xuyên nên khó tìm chỗ hỏng và xử lý. Ta có thể dùng máy cho đến khi nó hỏng hẳn, hoặc đổi cụm phụ tùng nghi vấn có lỗi. Quy trình vận hành máy công nghiệp hoặc xe cộ có thay thế phụ tùng định kỳ là vì lý do này, khi quá một thời hạn nhất định, sự hao mòn làm xác xuất lỗi tăng lên gây nguy hiểm cho vận hành khai thác máy, hoặc lỗi dừng máy tốn kém. Trong sửa chữa dân dụng , người thợ nên khuyến cáo khách hàng những phụ tùng nên thay để tránh ảnh hưởng đến quá trình khai thác máy về sau.

 Việc sửa chữa một cỗ máy hỏng giống như một câu chuyện dài kỳ hơn là một chu trình đơn lẻ. Bởi vì hàng hóa sản xuất từ nhà máy đã được kiểm tra kỹ lưỡng để loại trừ sai sót , mà nhà sản xuất chỉ bảo hành hữu hạn, cho đến nay không quá 5 năm cho một sản phẩm kỹ thuật cao. Thường thì chỉ 1 năm đến 3 năm đã là dài. Những cái mà "bảo hành vật lý 15 năm" thực ra là bán niềm tin. Khi nó hỏng, không chỉ là hỏng một bộ phận, mà các bộ phận khác cũng đã lão hóa, chờ trực hư hỏng tiếp. Và các nguyên nhân bên ngoài như tác động vật lý, hóa học và con người. Nếu chi phí sửa chữa rẻ thì sửa , nếu đắt thì hay cái mới. Nếu sửa chỉ vì đam mê, bạn sẽ phải trả nhiều tiền và sự bực mình do món đồ đó đem lại. Với dân kỹ thuật, đồ hỏng là tư liệu đáng giá mà không đủ in trong bất kỳ sách vở nào. Sửa chữa nhiều rồi có thể chuyển sang thiết kế chế tạo. Đây là một tầm mức mới đầy quyến rũ và cũng đầy rủi ro. Rủi ro cao nhất là không bán được và phá sản. Đây là cú hích để người ta coi trọng nghề buô...

 Ngày nay hàng hóa phong phú đủ các cấp độ chất lượng khác nhau, từ hàng chợ cho đến hàng high-end và luxury.  Muốn hàng hóa tốt thì nó phải bền về cơ , điện và hóa học. Vì thế người làm hàng phải giỏi 3 môn này.  Tốt bền chưa chắc đã bán tốt. Muốn bán tốt còn cần kinh doanh giỏi nữa. Như vậy một người sản xuất, một người kinh doanh mới làm ra doanh nghiệp thịnh vượng được. Ở ta dân kỹ thuật thường không biết kinh doanh cho nên đa số là nghèo. Tuy vậy, nếu không có tài bán hàng, thì nhà kỹ thuật phải biết là ra sản phẩm tốt bền, ít ra là như thế cái đã. Nếu sản phẩm dở thì kinh doanh tài mấy cũng không bán được.

 Ngưỡng giá là chi phí ở mức nào đó khiến việc sửa chữa hoặc nghiên cứu bị ách tắc, ngay cả trong xây dựng cũng vậy. Cách nào vượt qua được ngưỡng giá ? Nếu không đàm phán được việc nâng giá đã báo - việc này thường là không hay - thì còn phương án đi tìm đồ cũ hoặc chế tạo lấy. Chế tạo lấy là một cách hay khi gặp công việc đơn chiếc và đặc thù.  Việc chế tạo lấy cần sự khéo léo và sáng tạo. Tuy nhiên cũng là do tay quen. Lúc đầu lúng túng và sai hỏng nhưng chi phí vật liệu khá rẻ nên có thể làm đi làm lại được. Tài sản lớn nhất là tay và mắt thì phải bảo quản tốt nhất có thể. Đeo kính và găng bảo hộ và dụng cụ thích hợp để hạn chế thương tích. Mạch điện cần có thiết bị chống giật và chống ngắn mạch, thận trọng với điện áp cao.  Như vậy là tạm đủ cho một vấn đề.

 Gần đây mình có nhận sửa chữa một số máy điện tử thuộc dòng đo lường cho phòng thí nghiệm, độ khó cao, và cũng chưa có thành công nhiều. Một sự đúc kết là cần thiết để tự điều chỉnh hoạt động này. 1. Phân tích tính năng, cấu tạo, hoạt động của máy: Khâu này không thể bỏ qua nếu không muốn mắc bệnh " thầy bói xem voi". 2. Tập trung thời gian : Trong thời gian làm không nên để đầu óc bị phân tán, bởi âm nhạc, tiếng ồn, nhiệt độ, tin nhắn... 3. Không gian làm việc: Một không gian chỉ có thể thực hiện một lượng máy tối đa nào đó, nếu quá chật thì việc di chuyển sẽ rất chậm và rối. Dĩ nhiên không gian rộng thì tăng chi phí thuê. Ở điểm này ai có nhà, đất rộng là chiếm ưu thế. 4. Tiềm năng của công tác này: Nhu cầu thì nhiều mà hiệu quả kinh tế thấp nên ít người làm, như vậy nếu ai làm tốt thì không bao giờ hết việc. 5. Hiệu quả đạt được: tiền và kiến thức - sao chép được cách NXS chế tạo ra máy, suy luận ra triết lý thiết kế của họ. 6. Vấn đề nhân sự: nhân sự tất cả trong 1, am h...

 Trong nghề điện, bạn buộc phải thành thạo chuyện mấy con vít , không phải vì chúng gợi cảm mà vì tầm quan trọng của chúng. Về kích thước hình dạng, chúng được thiết kế tối ưu cho sức bám giữ và tháo lắp thuận lợi. Về chất liệu, chúng cần đủ chắc khỏe , chống gỉ, có khi cách điện và tránh nhiễm từ, chúng làm từ sắt, inox đồng, nhựa, đôi khi còn mạ vàng. Bạn của vít là long đen, đai ốc. Tuy nhiên vít có thể đứng một mình mà không có hai thứ này. Sản xuất ốc vít là nghề của dân cơ khí. Nhưng sử dụng chúng là đủ các nghề khác như là điện, mộc, xe cộ ... Bạn nào ngán ngẩm với mấy con vít thì không nên theo nghề kỹ thuật, đi làm công tác xã hội, dạy học hay thương mại , dịch vụ, đi lính... cho có tiền hơn.

 Không như mọi người tưởng tượng, sửa chữa là một trò chơi ú tim giữa nhà sản xuất, nhà phân phối, khách hàng, đối thủ cạnh tranh và người sửa chữa. Càng ít kinh nghiệm về sản phẩm thì ta phải trả giá càng nhiều bằng thời gian, công sức và tiền bạc. Về công việc, đầu tiên là phải tháo được máy ra, ghi nhớ vị trí các bộ phận, ốc vít, long đen.., rồi phân tích dò tìm chỗ hỏng, thay thế / sửa chữa bộ phận hỏng , thử đi thử lại, rồi lắp lại như cũ. Những việc này có thể thất bại nhiều lần làm người thợ bực bội, chán nản, thậm chí phát cáu. Do đó kiểm soát căng thẳng là một kỹ thuật thiết yếu trong công việc sửa chữa. Không hút thuốc, uống rượu, bia và dùng chất kích thích rất có hại cho sức khỏe. Tài liệu rất quan trọng. Đó là bản vẽ tay của người thợ mô tả lại cấu tạo, hoạt động thiết bị , nhìn vào bản vẽ giúp rõ hơn cơ chế hoạt động và sự cố của thiết bị. Phục hồi xong chiếc máy thì niềm vui sẽ bù đắp trọn vẹn cho nỗi vất vả đã trải qua, ngoài ra còn có khoản thu nhập để chi tiêu cho...

 Trong công việc, có lúc ta phải dùng sức , như sức mạnh , khéo tay, tinh mắt, có lúc phải dùng trí , như là nghĩ cách để làm việc đó được tốt đẹp, dễ dàng. Nếu ta chỉ dùng sức , rất dễ sai sót , hỏng hóc hay bị thương, thậm chí tàn phế hoặc tử vong. Nếu ta dùng trí, dần dần thử nghiệm, thì việc khó sẽ trở nên dễ dàng. Xem sách, đọc tài liệu , trao đổi với AI bot, tính toán thông số, hỏi han kinh nghiệm, lựa chọn hay chế tạo công cụ đặc thù... Là ví dụ về cách dùng trí. Nếu chưa có trí, thì rèn tập dần, nếu sẵn đa mưu túc trí, thì chăm thực hành, ắt sẽ thành tài.

 Trong cuộc sống ta thường phải chạy đua để kịp tiến độ nào đó. Thi cử thì đều có thời gian làm bài . Công việc đều có hạn hoàn thành. Không có việc gì là vô hạn cả vì con người phải trả chi phí sinh hoạt theo thời gian. Bạn làm gì khi không có ai để giao việc và đối tượng quản lý tiến độ và người thực thi đều là chính mình ? Có đấy, câu trả lời chính là tự kỷ luật. Nỗ lực như thời còn trai trẻ. Mệt vẫn làm không ngủ nghỉ. Đau vẫn làm. Chỉ cần quan tâm đến sức khỏe hơn đôi chút.  Cầu thị hơn. Tìm nhân tài phối hợp. Nhân tài thì không nổi bật, không nói nhiều, không dễ thu hút. Không ham vui. Tư duy tốt và khéo tay.