Nguyễn Ngọc Quang

1. Không có cái ta thường hằng  Những người luôn biết rõ ràng bản thân mình là ai, luôn có tiểu sử bằng hình ảnh và văn bản để thể hiện chính họ từ lúc ra đời cho đến khi già lão , thực ra lại không thấm nhuần đạo Phật. Theo đó, mỗi cá nhân là một thực thể vô thường và tập hợp bởi ngũ uẩn. Sau cùng, không có một cái ta nào ổn định và trường tồn. Cùng một con người chỉ mươi năm sau đã khác cả về ngoại hình lẫn tính tình. Nhất là sau những sự kiện bước ngoặt, con người có thể thay đổi bản chất mà bạn bè còn không nhận được ra. Con người là những động vật có trí tuệ, một số người có năng lực quan sát tư duy của mình và nhận ra những tư duy sai lầm. Đây là chỗ con người hơn hẳn các loài động vật khác, kể cả tinh tinh hoặc voi. Con người có thể vượt ra ngoài tập quán, bản năng, hiểu bản chất cơ thể và tự tìm ra cách làm thế nào cho tốt hơn, không những trong hiện tại mà cả tương lai. Tuy vậy, toàn bộ tư tưởng chỉ là các dòng tâm thức, các tín hiệu điện chạy trong hệ thần kinh và não bộ,...

 Cáp sạc DC hóa ra càng ngắn càng tốt. Dây không cần to. Chỉ cần đoạn dây AC nhỏ nhưng an toàn làm ổ cắm nối dài. Có những thứ đơn giản mà mãi ta mới hiểu và áp dụng. Tư duy thật là kỳ lạ.

 Chúng ta cảm nhận thế giới này qua lăng kính của chúng ta. Thế giới khách quan không hẳn là giả mà cũng không hẳn là thật. Nó vẫn tồn tại ngoài chúng ta nhưng không như những gì chúng ta cảm thấy về nó. Màu sắc, âm thanh, mùi vị, phương hướng, cảm giác , đều là do hệ thần kinh trung ương tái tạo cho mục đích sinh tồn và cảm thấy an toàn. Trung đạo là hiểu được điều đó để không bám chấp, không xung đột, để biết nguy hiểm, để tồn tại và ra đi không có gì phải nuối tiếc.

 Khi đứng trước một vấn đề, ta thường hỏi vì sao, rồi tập trung trả lời cho câu hỏi đó, nghĩ rằng sẽ giải quyết được vấn đề đó, thực ra phương pháp này là một sai lầm. Mấy ông Tây nghĩ ra phương pháp 5W4M1T gì đó, như là một danh mục tư duy để kiểm tra, và vắt óc suy nghĩ để điền cho đầy danh mục đó, kể ra cũng tài, nhưng vẫn không đủ để giải quyết mọi vấn đề. Họ chỉ thay vấn đề này bằng vấn đề khác chậm hơn thôi. Đó là vì loài người quá nhỏ bé và ngu ngốc, trong khi Thiên nhiên bao la - kẻ tạo vấn đề - lại quá nhiều quy tắc và rộng lớn ngoài trí tưởng tượng của chúng ta. Vấn đề không được giải quyết khi căng thẳng, khi trí não xem đó như nhiệm vụ sống còn. Nó sẽ luôn vẽ ra mọi ảo tưởng. Khi chúng ta thiền, chúng ta mơ, chúng ta vui chơi, chúng ta nghỉ ngơi, mục đích sẽ tự đến, không cần phải gồng gắng. Bởi vậy khi nào còn nhắm đến mục đích ghê gớm , chúng ta còn không thể đạt được nó. Mục đích tự đến khi tâm buông xả. Câu hỏi vì sao chỉ trả lời cho quá khứ. Còn về thực tế cần hàng...

 Khi lần đầu biết điều gì đó mới mẻ, ta chưa tin lắm, lần 2 , 3.. ta bắt đầu quan tâm, khi có người có uy tín nói thì ta có thể tin hẳn. Tuy thế mọi sự phải lấy kiểm chứng làm cơ sở. Không tin bất kỳ một điều gì thiếu kiểm chứng.

 Dù bạn có theo hệ tư tưởng của ai thì cũng không cần phải tụng niệm suốt ngày hoặc dán ảnh người đó lên tường. Trong thời đại AI này, chỉ cần tóm tắt những điểm chính quan trọng và thực hành là chính. Còn giáo điều, ôm khư khư hệ tư tưởng đó sẽ trở thành khờ khạo.  Trong việc xây dựng hệ tư duy cho chính mình, khi nó không còn phù hợp mà có bằng chứng rõ ràng thì cũng nên thay đổi sửa chữa hoặc đổi mới. Vận hành theo phương thức không thành công chỉ càng ngày càng khó khăn cho chính mình mà thôi. Còn nếu bạn không có bất kỳ tư tưởng gì, chỉ lấy lợi ích làm then chốt , thì cũng rất khổ , vì cuộc chạy đua lợi ích giống như địa ngục hơn là cuộc sống thanh nhàn thư thái.  Do nhân duyên từ nhỏ, hệ tư tưởng của bạn chuyển động dần từ hệ gia đình, giao thoa với nghề nghiệp, tương tác xã hội và chuyển động chung của xã hội. Đến một lúc nào đó bạn sẽ trăn trở và xây dựng một hệ tư tưởng của riêng mình rồi dần truyền lại cho con cháu.

 Hạn chế nơi sinh ra và lớn lên và sinh sống rất dễ trở thành tư duy hạn hẹp. Sách báo, internet , mạng xã hội, chuyển đổi số, du lịch, công tác, chưa đủ để bứt ta ra khỏi thứ giới hạn này. Mà phải có ít nhất một ngoại ngữ. Và khả năng ngôn ngữ thuần thục. Và tư duy "I don't know what I don't know" "Ta không biết là đang không biết điều gì" Biết là đang không biết, thế là đã vượt qua hàng rào ngu rồi đó.