Nguyễn Ngọc Quang

 Chúng ta làm được việc gì đó là do am hiểu về công việc và đủ nguồn lực để làm. Nếu không đủ hai yếu tố đó, thành công chỉ là may mắn. Như vậy để làm được bất cứ việc lớn nhỏ gì, bạn phải tìm hiểu, nghiên cứu cho tường tận, không bỏ sót một góc khuất nào. Sau đó bạn tìm gom đủ nguồn lực: vật liệu, dụng cụ, nhân công, mặt bằng , thiết bị ... Và tiến hành làm nó trong khoảng thời gian xác định . Nếu quá thời hạn, bạn cần quay lại những ý tưởng ban đầu, bổ sung những gì còn thiếu, và, nếu còn động lực, thử lại lần 2, lần 3 ... cho đến khi thành công. Khi bạn thiếu nguồn lực mà lại muốn làm việc đó, hoặc làm không đúng cách, đó là sự lãng phí vô cùng lớn trong đời.

 Vai trò của mạch điện tử trong toàn bộ số vật chất mà loài người đang có rất lớn, có thể nói mang tính quyết định. Từ xe cộ đến máy bay, không có mạch điện tử chạy thì nằm xó. Tuy nhiên lao động trên mạch thì rất dễ gây nhầm lẫn vai trò, mặc dù tỉ mỉ và khó, thu nhập lại không đáng kể. Kỹ sư điện tử buộc phải tư duy lại. Cái thời được trọng vọng đã qua lâu rồi. Ngày nay xã hội muốn hiệu quả, nhanh, rẻ, tốt. Không thể cứ cắm cúi trên mạch cả ngày được nữa.

 Về tính thấy biết của con người được chia làm hai loại là những điều đã biết và những điều chưa biết. Thông qua quan sát và suy ngẫm , vùng thấy biết liên tục được mở rộng. Những thứ mới, lạ, thú vị luôn làm tươi mới nhận thức . Về công việc nghiên cứu, nếu ta chỉ quanh quẩn trong vùng đã biết, chúng ta có thể bị ám thị với những ý tưởng bao người đã thực hiện , nhưng vẫn còn sức hấp dẫn . Thời gian và tiền bạc hao phí , ta không khám phá ra điều gì mới đáng kể. Vì thời gian và sức lực chúng ta có hạn, chúng ta phải chọn lựa công việc nào đem lại giá trị nhất. Hãy gạt bỏ nỗi ám thị của những gì cũ rích ai cũng làm được và vượt sang lãnh địa của những điều mới mẻ.

 Trẻ con hoặc nghệ sĩ rất dễ định tâm. Khi vui chơi hoặc sáng tác họ không để ý đến chuyện gì khác ngoài việc họ đang làm. Chúng ta thì không thế, giác quan tiếp xúc với môi trường , đầu óc suy nghĩ lung tung khiến cho việc chính gặp nhiều sai sót và kém hoàn thiện. Ngày nay nhiều tiếng ồn quá, nên việc định tâm rất khó. Hơn nữa tập trung một hiệp xong là cơ thể và trí não tiết ra nhiều chất độc hại, gây mệt, cần nghỉ ngơi cho hồi phục. Con người cần làm việc và nghỉ ngơi xen kẽ.  Khi đầu óc dễ xao nhãng, thì cần không gian làm việc yên tĩnh, gọn gàng, công cụ tài liệu tiện dụng sẵn có. Như thế hiệu suất mới cao và không tác hại đến sức khỏe. Học tập hay làm việc hay đi đường, thắng lợi được cũng là bởi khả năng định tâm .

 Điểm dừng là điểm mà ta dừng một việc lại. Do không kết quả, do hiệu quả thấp hoặc bị bắt buộc. Dừng một việc chắc chắn là có lãng phí. Làm tiếp thì phải thêm tiền, thêm công, có thể gặt hái thành công lớn, cũng không biết được. Không ai dự đoán được tương lai, chỉ là dùng các mô hình tính toán, tâm linh, hoặc đoán mò thôi. Nếu không dừng kịp thời, một số việc có thể dẫn đến tổn thất nặng nề, bệnh nặng, tai nạn hoặc chết người. Điểm dừng tồn tại khách quan không phụ thuộc ý muốn của chủ thể, dù là cá nhân, tổ chức hay quốc gia. Biết trước điểm dừng và dừng hẳn là trí. Lao theo không dừng được là mê. Mê và trí nhiều khi lẫn lộn khó phân biệt , bất phân thắng bại. Có kiểu dừng đột ngột, dừng từ từ. Mọi thứ đang chạy mà dừng đột ngột sẽ bị dao động, sốc hoặc phá hủy. Dừng từ từ thì an toàn hơn, nó hiếm khi dừng một chiều mà theo dao động tắt dần. Những sự việc gây khó chịu cũng vậy, không khi nào dừng đột ngột tự nhiên mà phải qua quá trình chuyển hóa , ví dụ như phanh thì xe thường ...

 Cuộc sống không phải là bữa tiệc có thực đơn nhiều món để ta chỉ việc chọn món ngon nhất A hoặc B. Mà do tình huống phức tạp đưa đẩy lúc thì ta phải chọn A, lúc thì buộc phải chọn B, sau khi cân nhắc đủ các yếu tố thiệt hơn. Còn nếu rập khuôn A hoặc B thôi thì thực chất ta đã chọn sai đường. Dĩ nhiên cũng không thể chọn đồng thời cả A và B được. Cùng một thời điểm chỉ có một phương án khả dĩ thôi. Bởi vì cuộc sống là nơi rèn giũa bản lĩnh, thử nghiệm cái mới và khiến cho con đường trước mặt không thể đoán trước. Cũng như thời tiết, hết nóng bỏng rồi mưa bão rồi giá rét, chúng ta đều phải đối phó và vượt qua. Chúng ta phải có một vòng lặp điều khiển tinh vi và chính xác để biết khi nào thì A hay B tối ưu hơn. Đó gọi là trí khôn, trí thông minh hay trí tuệ.

 Xưa nay mình cứ nghĩ việc mình làm là nghiên cứu khoa học. Hôm nay xem lại mới giật mình nhận ra không phải, mà đó là dịch vụ kỹ thuật. Vì nghiên cứu khoa học thì phải đọc nhiều, thu thập số liệu nhiều, phân tích và viết báo cáo nộp cho cơ quan quản lý. Mình không có làm việc gì như vậy đã lâu rồi. Mình là người có tư duy khoa học và đem tư duy đó vào dịch vụ kỹ thuật. Công việc sửa chữa nhỏ lẻ đáp ứng một nhu cầu xã hội. Nói như vậy cho rõ ràng để tránh ngộ nhận, lơ mơ, rồi kết quả mơ hồ, phí thời gian.

Tâm trí của chúng ta hoạt động theo cách: cảm thấy oải rã rời sau một ngày làm việc không có kết quả.  Đó là cách nó sai khiến ta trăn trở nghĩ mưu để đối phó làm thế nào để thành công hoặc rút lui. Máy móc không có tư duy đó, dù thành hay bại thì nó vẫn chạy tiếp thôi , không có mảy may suy nghĩ gì. Thất bại chứng tỏ ta chưa hội đủ cơ duyên để thành công, công cụ, sức khỏe, trí tuệ, đặc biệt là kiến thức và tay nghề về việc đang làm. Xong ta không rút lui ngay mà lại dùng nỗ lực để bù đắp nên càng oải. Xã hội gọi đó là cố gắng, là nghị lực , gì gì đi nữa, nói chung là tôn vinh cái sự cố đấm ăn xôi. Còn chúng ta, không tránh khỏi oải, và nghĩ cách làm thế nào cho khỏi oải. Vậy nên mới có các phát minh. Phần đông xã hội không ai quan tâm phát minh, sáng chế, sở hữu trí tuệ gì hết, chỉ quan tâm ngày kiếm được bao nhiêu, làm ra cái gì để khoe thôi, thế mới chán .

 Thất bại là điều hiển nhiên khi ta mới làm một việc gì đó, và cũng hiển nhiên khi ta chủ quan thiếu phòng ngừa. Mấu chốt là thái độ ứng xử của ta sau khi thất bại mới đáng nói. Người luôn sống an toàn không muốn thất bại, sợ thất bại nên phòng vệ dầy dặn, ít khi làm gì mạo hiểm. Người như thế không làm kỹ thuật hoặc nghiên cứu được, và cũng không làm được bất cứ điều gì khó. Đây là thất bại của giáo dục trong gia đình từ nhỏ. Nhưng ta có thể thất bại do vội vàng, hoặc ngẫu nhiên hoặc do bị rơi vào tình thế gấp gáp, hoặc do lỗi của người khác. Nói chung là phải có thất bại, không kiểu này thì kiểu khác. Thất bại ắt phải nản chí. Nhưng sau đó thận trọng khôi phục, loại trừ sai sót do chủ quan và khách quan mà phán đoán được, làm đi làm lại cho tới đích. Đây là tiền đề của tính cách làm nên việc lớn. Thành công thì vui, thất bại thì thọ khổ. Kiên trì chịu khổ được thì thất bại mới không làm ta sờn lòng nản chí. Thất bại mà biết nguyên nhân thì cũng vui như là đã thành công vậy.

 Có nên đi lại con đường ta đã đi không ? Theo tấm gương của Đức Phật thì câu trả lời là không . Con đường ta đã đi qua, cách mà ta đã làm, đã sống, đã biết kết quả, chỉ nên thăm lại chứ không nên lặp lại. Cần đi làm điều mới mẻ, điều chưa hề làm, nhưng đã có mầm trong tâm tưởng. Mầm đó thật mạnh mẽ, thôi thúc, để cho ta có động lực hành động mỗi ngày. Những gì đã qua thì cho nó qua. Nó đã thành những chủng tử ở trong tàng thức rồi. Nếu mở ra một kế hoạch, mà thấy nó bắt đầu xoay vòng lại lối cũ , kết quả cũ , thì nên dừng lại và đi tiếp.  Thế nhé .

 Trực diện là một cách làm ngu xuẩn. Từ nói , làm, khi trực diện là đều tuột mất cái mục đích chính. Quan sát và hành động giành được nó thật nhanh trước khi nó kịp chạy thoát. Đó vừa là vật lý, vừa là thiền .

 Mạng xã hội gây mất tập trung đã là điều hiển nhiên rồi. Nhưng rời bỏ mạng xã hội xong rồi làm gì cũng là việc không dễ dàng. Nếu không có phương pháp, chúng ta dễ dàng sa quay lại mạng xã hội quá đà hoặc các thú vui cũng hại không kém. Quay lại trọng tâm của ta, nếu ta cần tiền, sức khỏe, hạnh phúc , thì phải định hướng hoạt động của ta theo hướng sử dụng thời gian vào các hoạt động hướng đến mục tiêu đó. Giống như khi tham gia một cuộc thi, ta không thể nhẩn nha ngắm cảnh, làm thơ mà lại thắng cuộc được . Cái khác của cuộc đua này là không có ban giám khảo, không có người hậu cần như khi ta còn là thí sinh đại học . Nhưng tạo hóa sẽ nhìn vào và thưởng phạt đúng những gì ta làm.

 Với điều kiện hiện nay cho phép chúng ta, dù là người nghèo, không làm những việc lặt vặt, để tập trung tâm trí và năng lượng cho những việc giàu ý nghĩa. Khi đó, bạn sẽ được tưởng thưởng, sống sung túc, tinh thần phong phú, tầm hoạt động rộng hơn. Việc nhỏ khiến bạn tủn mủn, giết chết trí thông minh, tàn sát ý tưởng. Cùng một thời gian đấy, khi bạn làm việc vụn vặt thì bao người đã tiến xa rồi. Làm lớn và nghĩ lớn.

 Thất cơ cũng giống như thất thế, là cái đà mình tạo được sau bao nhiêu năm đã mất đi rồi. Thì khi đó ta rất là hoang mang. Đôi khi ta hành xử theo thói quen cũ rất là tai hại.  Việc cần làm là ta thay đổi thói quen. Không phải là nằm bẹp như con gián mà đi tìm ánh sáng ở cuối đường hầm. Ánh sáng le lói có thực và ảo. Ta còn cần nhận diện trong số đo đâu là nguồn sống thực sự cho ta. Cơ hội trở lại không cần như cũ nhưng đó là phù hợp để ta vui vẻ khỏe mạnh.  Cái sự trở lại cần kiên trì. Nền tảng cho sự kiên trì có ở quanh ta , là những thiên địa nhân câu kết với ta trong bức tranh sinh tồn. Mô hình làm ăn có thiên hình vạn trạng, năng lực của bạn cũng đa dạng, bám víu vào một năng lực duy nhất chỉ làm khó mình thôi. Xin được chia sẻ với bạn hữu.

 Con người ta phải có những ngã rẽ. Vì nếu đi mãi một con đường thì đến lúc nó sẽ rậm rạp khó đi và bị cụt. Một việc mà ta yêu thích nhưng khó khăn, vất vả và không quan trọng thì ta phải bỏ để làm những việc đúng chuyên môn nhưng quan trọng hơn. Không rẽ thì không những lụn bại mà còn có tội với thời cuộc .

 Có đôi khi ta cảm thấy chán nản Vì con đường gập ghềnh còn xa quá Cũng chẳng biết đích đến là gì Ai là người giúp sức cùng ta Con đường nào dễ đi Vẫn cứ phải tiến bước Dù chậm nhưng không gục ngã Tinh gọn lại hành trang Bước tiếp...