Nguyễn Ngọc Quang

 Trong cuộc sống và công việc hàng ngày, chúng ta thường xuyên ngộ nhận. Điều đó có nghĩa là chúng ta cho rằng sự vật, hiện tượng nó phải như thế này, bám chấp vào quan niệm đó, trong khi thực chất nó lại là khác, hoặc nó đã rời khỏi trạng thái cũ rồi. Sở dĩ như vậy vì trí não luôn thích định nghĩa, giải thích mọi thứ, đó là bản năng sinh tồn. Kể cả khi định nghĩa , giải thích đó không đúng thì nó vẫn cần để chúng ta bám vào, để cảm giác ta vẫn tồn tại và quan trọng. Chúng ta không thể chịu nổi ý niệm rằng thực ra chúng ta không tồn tại. Xã hội loài người được xây dựng , vận hành dựa trên sự ngộ nhận ấy. Nếu muốn thực sự am hiểu điều gì đó, thì ta phản nghiên cứu chuyên sâu. Khảo sát và tra cứu nhiều nguồn dữ liệu và trực tiếp thực nghiệm. Điều này rất mất công và tốn kém. Nhưng vô cùng thú vị với những ai đam mê và có khả năng. Chúng ta có thể nghiên cứu trồng cây, nuôi chim cá, bố trí cách nghe nhạc cho hay, đồ chơi công nghệ, đánh cờ... Nhưng đó là các thú giải trí không có giá ...

 Trái với thời điểm cách đây 20 năm, sách không còn được coi là kho tàng kiến thức hữu dụng duy nhất nữa. Cổ nhân có câu "đa thư loạn tâm" một lần nữa củng cố cho quan điểm này. Nghiên cứu một vấn đề chỉ cần cho thấu đáo, cho đến đỉnh cao, không còn gì để nghiên cứu nữa, thì phải đọc một dòng sách thôi, có khi một vài quyển là đủ, rồi tự thực hành tìm ra các hiện tượng mới và giải pháp cho nó. Chứ đừng nên loanh quanh đọc tạp nham kiến thức mà không đi sâu vào cái gì, như vậy kiến thức không những loạn mà còn nông cạn không đủ sức giải quyết bài toán kiếm cơm, thì khổ là khó tránh khỏi.

 Kiện toàn tổ chức là làm cho nó tập trung và mạnh lên về một chức năng hẹp nào đó.  Nếu một đội quân mà tổ chức rệu rã, yếu ớt, vũ khí xập xệ, thì không đánh nhau thắng được. Vì vậy họ cần có tướng, nhạc kèn, tập tành thức ngủ như cái đồng hồ . Với một đơn vị nghiên cứu , thách thức lớn nhất là phải tự tồn tại được trong khi cần tự do trí óc để sáng tạo.  Cần công xưởng như một nhà máy nhỏ để làm ra các linh kiện phụ tùng chuyên dụng . Sản phẩm mang hàm lượng trí tuệ ( mường tượng, tính toán, thử nghiệm, đo lường và đánh giá kết quả ) , phần lớn chưa được quy trình hóa hoặc còn nằm trong vòng bí mật.  Cơ sở nghiên cứu cần nhiều nguồn thu khác nhau để bổ trợ cho nghiên cứu, nếu không có trình độ rất giỏi và xã hội phải đổ tiền lớn vào cho họ. Nghiên cứu xong thì nên bán kết quả hơn là tổ chức sản xuất vì sản xuất nên dành cho một kiểu tài năng lao động khác. Xét cho cùng nghiên cứu là hoạt động kinh tế đặc biệt.  Bộ óc là tài sản lớn nhất của cơ sở nghiên cứu và...

  Nghề nghiên cứu khác hẳn các nghề khác, ở những điểm sau: 1. Kết quả không chắc chắn, có thể đúng, có thể sai với hình dung ban đầu 2. Thời gian kéo dài thường là vô thời hạn 3. Chi phí lớn do sai hỏng và làm đi làm lại nhiều lần, nhân công đặc biệt, số lượng đơn chiếc chi phí cao. 4. Kết quả có thể bị chậm và có người khác tìm ra trước , như vậy là thất bại hoàn toàn. 5. Do những tài năng thực sự thực hiện cùng với cộng sự. 6. Khó phân biệt thật giả đối với đa số công chúng. 7. Phải gắn kết với kinh doanh, nếu không thì dần dần hết kinh phí và chết nghèo. 8. Hấp dẫn ở chỗ bán phát minh, sáng chế thì có thể có nhiều tiền. 9. Mệt mỏi, nhức đầu, nhất là khi ở giai đoạn nước rút. Bây giờ nở rộ viện và trung tâm nghiên cứu, tuy nhiên để ra được kết quả có ích thì vẫn còn khiêm tốn. Mặt khác thì loài người vẫn phải nghiên cứu liên tục trong đủ các lĩnh vực, từ thực phẩm, y tế đến quốc phòng. Và đó vẫn là nghề hấp dẫn đối với những ai đủ tố chất. Cần trung thực để không tham gia ngụy k...

 Đừng để hình thức đánh lừa . Nhiều thứ , trong thực nghiệm, tưởng vậy mà không phải vậy lắm. Củ hành , có rất nhiều lớp, càng bóc vào trong càng giống sự thật, nhưng vẫn chưa phải là sự thật tối thượng. Thực nghiệm cũng thế. Cho nên khoa học mới đồ sộ và khó tưởng tượng như ngày nay ta thấy. Quan trọng nhất là đừng để hình thức bên ngoài đánh lừa trước khi hiểu rõ nội dung bên trong.

 Một việc chưa từng , hiếm khi, hãn hữu xảy ra thì nó vẫn có thể xảy ra.  Ví dụ thiên tai, hỏa hoạn, dịch bệnh, tai nạn... Người thường thì không biết vậy và không đề phòng. Người trí thì đề phòng mọi rủi ro , dẫn đến lãng phí. Bậc thượng nhân có đề phòng chút ít, còn thì xem như tùy duyên. Từ đó mới có ô tô, tàu hỏa cao tốc, máy bay, tàu vũ trụ ...

 Ngày nay chúng ta rất khó đọc sách. Vì so với mạng xã hội, sách cần nhiều thời gian tiêu hóa hơn. Mạng xã hội cập nhật thông tin nhanh quá, đến nỗi chỉ cần không xem nó vài chục phút là mở lên sẽ có tin mới hấp dẫn để xem, còn cuốn sách vẫn ở đó, có thể xem sau được mà. Vì thế việc đọc sách gần như đã bị biến mất, trở thành xu thế không thể cưỡng lại. Nếu ai vẫn còn giành nhiều giờ trong ngày ra để đọc sách giấy, một là quá uyên bác, quá nghị lực , quá lý trí, hoặc là rất dở trong việc sử dụng điện thoại thông minh, không biết trợ AI có thể giúp được gì trong việc tìm hiểu thế giới. Thế giới sách vẫn là kho báu vô tận cho tâm hồn, tuy nhiên đã trở nên quá xa xỉ để đọc sách hàng ngày và đêm như một thập kỷ trước. Đọc sách cho ta những ý tưởng mới mà không gặp ở đâu khác, từ đó làm tiền đề cho các nghiên cứu chuyên sâu , có giá trị thay đổi tư duy và cuộc sống nhiều thế hệ tương lai. Bởi vậy, rời xa cái điện thoại , dù chỉ vài giờ, để đọc sách, cũng là việc rất nên làm.

 Người Việt rõ ràng là không có phát minh lớn như các nước khác . Rõ ràng là do tư duy bầy đàn, hưởng thụ và thực dụng. Nếu có học cao thì cũng làm cho nước ngoài hoặc giảng dạy hoặc lãnh đạo chứ không mấy ai chọn nghề khoa học gian khổ ít tiền. Nhà nước mới công bố 24 bài toán lớn , thì cũng khó để nhà khoa học tiếp cận , nếu họ không thuộc một nhóm nghiên cứu nào đó của nhà nước hoặc doanh nghiệp lớn. Mà trong 24 bài toán lớn đó không có nói đến căn bệnh tâm trí tràn lan và thực phẩm bẩn , bệnh nan y cao trong xã hội, như vậy cũng là thiếu sót lớn. Khi nào xã hội tôn trọng nhà phát minh, thì sẽ có nhà phát minh và phát minh, không phải muốn là được, không phải hô hào là được. Nhà phát minh không cần gì nhiều, ngoài sự yên tĩnh và được tự do suy nghĩ , hành động.

 Nghiên cứu là tìm hiểu một điều gì đó chưa rõ ràng. Kết quả của nó là sản xuất, hoặc giá trị văn hoá giúp ta am hiểu thế giới. Đầu tiên ta cần đọc, nghe, xem các tư liệu sách, hình, âm thanh, phim... rồi kết hợp với thực hành. Với những chủ đề đồ sộ, ta có thể cần đến khoá học tại lớp hoặc trên mạng. Tự nghiên cứu mới là thú vị nhất. Tự làm đi làm lại và đánh giá có nhiều phát hiện hay không có ở bất kỳ đâu . Bằng việc ghép nối nhiều nguồn tư liệu khác nhau, ta hiểu được chân lý.  Gần đây có AI phổ cập cho nên việc nghiên cứu càng thuận lợi hơn nhiều. Chỉ cần đủ sức khoẻ, và tinh thần minh mẫn.